پِیش از اسلام نِیز در مِیان عرب جاهلِی وجود داشته است و آنان هر گونه جنگ و نزاع را در اِین ماهها ترک مِیکردند.(٢) ماههاِی حرام در اسلام نِیز محترم شمرده شده است. از احکام آن در بابهاِی جهاد، کفارات و دِیات سخن گفته اند.

جهاد: آغاز به جنگ با کافرانــِی کــه اعتقاد به حرمت ماههاِی حرام دارند، مانند مشرکان عرب، در ماههاِی حرام، حرام است، مگر آنکه آنان آغازگر جنگ در اِین ماهها باشند. در اِین صورت جنگِیدن با آنان جاِیز مِی باشد؛(٣) اما کفارِی که اعتقاد به حرمت ماههاِی حرام ندارند، جنگِیدن با اِیشان در اِین ماهها اشکالِی ندارد(٤) (← جهاد).

کفارات: به قول برخِی قدما، کسِی که در ماه حرام مرتکب قتل شده است باِید دو ماه از ماههاِی حرام را روزه بگِیرد؛ هرچند روز عِید و اِیام تشرِیق (←اِیام تشرِیق) در اثناِی آن قرار گِیرد؛ چه اِینکه در اِین مورد خاص، روزه عِید و اِیام تشرِیق حرام نخواهد بود؛(٥) لِیکن مشهور، روزه اِین اِیام را مطلقا حرام دانسته اند. (٦)

دِیات: چنانچه کسِی در ماه حرام، مرتکب قتل شود، افزون بر دِیه کامل، ِیک سوم دِیه نِیز بر عهده اش ثابت مِی شود.(٧)

(١) تمهيد القواعد ٣٧٨.

(٢) لسان العرب واژة «حرم».

(٣) جواهر الکلام ٢١/ ٣٢- ٣٤.

(٤) النهاية / ٢٩٣ ؛ كتاب السرائر ٢/ ٨؛ اشارة السبق / ١٤٣ ؛ غنية النزوع / ٢٠١ ؛ تحرير الاحكام ٢/ ١٣٠.

(٥) المقنع / ٥١٥ ؛ الخلاف ٤/ ٥٥٥ - ٥٥٦ ؛ الجامع للشرائح / ٥٧٤.

(٦) مسالك الافهام ١٠/ ١١٨ ؛ جواهر الكلام ٣٣/ ٢٩١.

(٧) جواهر الکلام ٤٣/ ٢٦.

ماه هلالِی ← ماه قمرِی

ماهِی

ماهِی: حِیوان آبزِی معروف.

ماهِی جانورِی است مهره دار، آبزِی و داراِی آب شُش که معمولا بدنِی پوشِیده از پولک دارد و به کمک باله در آب شنا مِیکند.(١) از احکام آن در بابهاِی طهارت، خمس، حج، صِید و ذباحه، اطعمه و اشربه و لقطه سخن گفته اند.

طهارت: ماهِی از حِیواناتِی است که خون جهنده ندارد؛ از اِین رو، خون، مردار و فضلۀ آن پاک است.(٢)