فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٧٣
خرِید و فروش مباحات اصلِی قبل از تملک جاِیز نِیست.(٥)
(← مشترکات)
(١) عوائد الايام ١١٩ ؛ اقتصادنا ٤٩٩.
(٢) فقه الشيعة (الخمس) ٣/ ١٧٧ - ١٧٨ ؛ مدارک تحرِیر الوسيلة (الزكاة و الخمس) ٥٣٠ ؛ جواهر الکلام ٣٨/ ١٠٨ و ١٦ / ١٢٩ – ١٣٠.
(٣) جواهر الکلام ١٦/ ١١٩ – ١٢٠.
(٤) مسالك الافهام ٤/ ٣٢٥ - ٣٢٨؛ الحدائق الناضرة ٢١/ ١٨٩ - ١٩٠ ؛ جواهر الكلام ٢٦/ ٣٢٠ – ٣٢٣.
(٥) المبسوط ٣/ ٢٨٢ ؛ جواهر الکلام ٢٢/ ٣٤٥.
مباحات عامه ← مباحات اصلِی
مبادرت
مُبادرت: نوعِی مسابقه تِیراندازِی / تعجِیل (← عجله).
مبادرت به معناِی نخست، نوعِی مسابقه تِیراندازِی است که در آن، عوض (جاِیزه) از آنِ کسِی خواهد بود که در زدن تِیرهاِی تعِیِین شده براِی زدن به هدف، از رقِیب خود پِیشِی گرفته باشد، با برابرِی آن دو در تعداد تِیرهاِی پرتاب شده. بنابر اِین، اگر شرط اِین بوده که پنج تِیر از بِیست تِیر به هدف اصابت کند، چنانچه با پرتاب ده تِیر از سوِی هر دو، از ِیکِی پنج و از دِیگرِی چهار تِیر به هدف بخورد، صاحب پنج تِیر برنده به شمار مِی رود و نِیازِی به پرتاب ده تِیر باقِی مانده نِیست(١) (← رماِیه).
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(١) المبسوط ٦/ ٢٩٧ - ٢٩٨ ؛ جامع المقاصد ٨/ ٣٥٠.
مبادِی استنباط
مَبادِی استنباط [= مبادِی اجتهاد]: دانشهاِی مورد نِیاز در استنباط.
علوم مقدماتِی اِی که مجتهد در استنباط احکام شرعِی بدان نِیازمند است، مبادِی استنباط نامِیده مِی شود. مانند علم صرف، نحو، معانِی و بِیان، بدِیع، لغت، رجال و منطق.(١) از عنوان ِیاد شده در باب اجتهاد و تقلِید سخن گفته اند.
آِیا براِی مجتهد، تقلِید در مبادِی استنباط جاِیز است ِیا نه، مانند اِینکه مجتهدِی در قاعده اِی ادبِی ِیا تفسِیر کلمه اِی، مُقَلّد عالمان علم لغت ِیا صرف و نحو باشد، ِیا در وثاقت و عدم وثاقت راوِی اِی، از عالمان علم رجال تقلِید کند؟