فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٥٠
بودن را معتبر دانسته اند؛ (٤٣) لِیکن بسِیارِی آن را معتبر ندانسته اند. (٤٤)
در چگونگِی قطع، ابتدا دست راست، سپس پاِی چپ برِیده مِی شود. مستحب است پس از قطع دست راست، خون موضع قطع، بند آورده و پس از آن پا برِیده شود و خون آن نِیز بند آورده شود. (٤٥)
اگر محارب فاقد ِیکِی از دو عضو باشد، به قطع عضو موجود اکتفا مِی شود و منتقل به غِیر آن نمِی شود. بنابر اِین، قطع دست چپ و پاِی راست جاِیگزِین آن نمِیگردد (٤٦) و اگر فاقد هر دو عضو باشد، برخِی گفته اند: حکم به غِیر آن؛ ِیعنِی پاِی راست و دست چپ منتقل مِی شود.(٤٧)
محل قطع دست و پا -به تصرِیح برخِی ـ محل قطع دست و پاِی دزد است(← سرقت)؛ ِیعنِی دست از بن انگشتان غِیر شست و ِیا از محل برآمدگِی روِی آن برِیده مِیشود. (٤٨)
ج. تبعِید: بنابر قول مشهور، مقصود از نفِی محارب، تبعِید او از شهرش به شهرِی دِیگر است و اِینکه به هر شهرِی که وارد مِی شود، حاکم به اهالِی آن شهر بنوِیسد که لازم است از همنشِینِی، داد و ستد و هم غذا شدن با وِی خود دارِی کنند تا وِی مجبور شود به شهرِی دِیگر برود و همِین گونه مجبور شود از شهرِی به شهرِی دِیگر برود تا زمانِی که توبه کند ِیا بمِیرد (٤٩)
بِیشتر فقها زمان تبعِید را به ِیک سال محدود نکرده، بلکه قائل به ادامه آن تا زمان توبه شده اند؛ (٥٠) لِیکن برخِی، مدت آن را ِیک سال دانسته اند.(٥١)
سقوط حدّ: حدّ محارب با توبه او پِیش از دستگِیرِی، ساقط مِی شود؛ لِیکن حقوق مردم همچون قتل، آسِیب زدن و اخاذِی، با تو به ساقط نمِی شود؛ چنان که تو به پس از دستگِیرِی موجب سقوط حد نمِی شود. (٥٢)
(١) الخلاف ٥/ ٤٥٧ ؛ کتاب السرائر ٣/ ٥٠٥ ؛ شرائع الاسلام ٤/ ٩٥٨ - ٩٥٩ ؛ ارشاد الاذهان ٢/ ١٨٦ ؛ الدروس الشرعية ٢/ ٥٩ ؛ مسالک الافهام ١٥/ ٥.
(٢) مائده / ٣٣.
(٣) جواهر الکلام ١٣/ ٣١٠ و ٣١٤.
(٤) مائده / ٣٣.
(٥) الخلاف ٥/ ٤٥٧.
(٦) جواهر الكلام ٤١/ ٥٦٤.
(٧) قواعد الاحکام ٣/ ٥٦٨ ؛ مسالک الافهام ١٥/ ٥ ؛ کشف اللثام ١٠/ ٦٣٤ ؛ مفاتيح الشرائع ٢/ ٩٨ - ٩٩؛ رياض المسائل ١٣/ ٦١٤-٦١٥.
(٨) ارشاد الاذهان ٢/ ١٨٦ ؛ الروضة البهية ٩/ ٢٩٢.
(٩) مسالك الافهام ١٥/ ٥؛ مجمع الفائده ١٣/ ٢٨٦ - ٢٨٧ ؛ جواهر الکلام ٤١/ ٥٦٦ – ٥٦٧.
(١٠) المختصر النافع / ٢٢٦ ؛ تحرِیر الاحکام ٥/ ٣٨٠ ؛ ايضاح الفوائد ٤/ ٥٤٣ ؛ الروضة البهية ٩/ ٢٩٠ ؛ مفاتيح الشرائع ٢/ ٩٩ ؛ رياض المسائل ١٣/ ٦١٤.