عفو و چشم پوشِی از مردم، از صفات مؤمنان شمرده شده است،(٦) و در آِیه اِی دِیگر، نرم خوِیِی در برابر مردم و ترک خشونت با آنان از وِیژگِیهاِی رسول خدا صلى الله علِیه و آله ذکر شده است.(٧)

خداِی تعالِی به حضرت موسِی و هارون عليهما السلام در مواجهه با فرعون، سفارش مِیکند که با او به نرمِی سخن بگوِیِید، شاِید متذکر شود ِیا بترسد.(٨)

در رواِیات متعدد نِیز از مدارا تمجِید و به آن سفارش شده است. در رواِیتِی رسول خدا صلّى الله عليه و آله فرمود: «پروردگارم مرا به مدارا کردن با مردم امر کرده، همان گونه که به انجام دادن واجبات امر کرده است». در حدِیثِی دِیگر از آن حضرت آمده است: «مدارا کردن با مردم نِیمِی از اِیمان است». در حدِیثِی دِیگر از امير مؤمنان عليه السّلام آمده است: «سر عقل بعد از اِیمان به خداِی عزوجل، مدارا کردن با مردم است».(٩) در رواِیتِی از آن حضرت در بِیان فضائل علم آمده است: «کمان علم مدارا است (١٠) (و عالم با مدارا شر مردم را از خود دور مِیکند)».

حکم تکلِیفِی: مدارا کردن با دِیگران مستحب است (١١) و گاه واجب مِی شود، مانند مدارا با مخالفان در صورت بِیم از آنان که از آن به تقِیه (← تقِیّه) ِیاد مِیشود. (١٢)

تقِیه مداراتِی از اقسام تقِیه، تقِیه مداراتِی است که عبارت است از همزِیستِی مسالمت آمِیز با مخالفان در بلاد آنان.

حضور در نماز جماعت مخالفان و تشِیِیع مردگانشان و عِیادت بِیمارانشان از مصادِیق اِین همزِیستِی شمرده شده است.

رعاِیت اِین نوع تقِیه مستحب مِیباشد. برخِی اِین نوع تقِیه را واجب دانسته اند. (١٣) در تقِیه مداراتِی وجود خطر براِی خود ِیا دِیگرِی شرط نِیست. (١٤)

مؤلّفة القلوب: از اصناف زکات، مؤلّفة القلوب اند (← زکات). اِین سهم از زکات به جهت مدارا به کافران و مسلمانان ضعِیف الاِیمان داده مِی شود (←مؤلفة القلوب).

هدف از آن جذب کافران به اسلام و ِیا کمک به مسلمانان در جنگ با کفار و تقوِیت عقِیده مسلمانان ضعيف الايمان است. (١٥)