اقسام: گنج چهار گونه است؛ زِیرا منطقه اِی که در آن گنج به دست آمده ِیا محل زندگِی کفار است ِیا محل زندگِی مسلمانان. در هر دو صورت ِیا اثر اسلام (نام الله، رسول خدا صلى الله عليه و آله، شهادتِین، نام ِیکِی از امامان علِیهم السلام و ِیا حاکمِی از حاکمان اسلامِی) بر آن وجود دارد ِیا ندارد. اِینک احکام هر ِیک:

١. گنج به دست آمده در منطقه سکونت كفار، بدون وجود اثر اسلام بر آن، بدون شک، از آنِ ِیابنده آن است. البته در صورت رسِیدن به حد نصاب، خمس آن را باِید بپردازد. نصاب آن بِیست دِینار (پانزده مثقال طلاِی سکه (دار) و ِیا به تصرِیح برخِی، دوِیست درهم (١٠٥ مثقال نقره سکه دار) است.(٤) بنابر اِین، اگر ارزش گنج کمتر از مقدار ِیاد شده باشد، ِیا سهم هر ِیک از شرکا -در صورت مشارکت چند نفر براِی به دست آوردن گنج- کمتر از آن باشد، خمس آن واجب نِیست و همه آن از آنِ ِیابنده است.

٢. گنج به دست آمده در منطقه زندگِی کفار با وجود اثر اسلام بر آن، که حکم آن مانند صورت نخست است. (٥)

٣. گنج به دست آمده در منطقه سکونت مسلمانان، بدون وجود اثر اسلام بر آن، اگر در زمِینِی که ملک کسِی نِیست ِیافت شود، ِیا در ملک ِیابنده که با احِیا مالک زمِین شده (← احِیاء موات) و ِیا به ارت از پدرانش به او رسِیده است. ِیافت گردد و ِیا در ملک دِیگرِی به دست آِید و به سبب قدمت گنج عرفاً بدون مالک به شمار رود و احتمال ملکِیت صاحب زمِین نرود، حکم دو صورت قبلِی را دارد. (٦)

اگر کسِی در ملک دِیگرِی ِیا ملکِی که از دِیگرِی با خرِیدن، هبه، صلح و مانند آن به وِی منتقل شده است، گنجِی بِیابد و علم داشته باشد که مال ِیکِی از مالکان قبلِی و ِیا مالک فعلِی است، باِید آن را به صاحبش بدهد و اگر احتمال بدهد که ملک مالک فعلِی ِیا ِیکِی از مالکان قبلِی است، آِیا اطلاع رسانِی به مالک بر او واجب است و در صورت ادعاِی ملکِیت از سوِی کسِی، وِی باِید بدون درخواست مدرک و سندِی، گنج را به او تحوِیل دهد ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است.(٧)