فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٢٩
(١) جامع المقاصد ٤/ ٢٣؛ مسالک الافهام ٣/ ١٢٦؛ مجمع الفائدة ٨/ ٥٤ ؛ كفاية الاحكام ١/ ٤٢٧؛ جواهر الكلام ٢٢/ ٤١.
(٢) جواهر الکلام ٢٢/ ٤٢-٤٣.
(٣) منهاج الصالحين (سِید محسن حکِیم) ٢/ ١٠؛ منهاج الصالحين (خوِیِی) ٢/ ٦؛ مجمع المسائل ٥/ ٣٠٤ و ٣٠٦؛ استفتائات جدِید (تبرِیزِی) ١/ ٢١٢.
(٤) المقنعة / ٥٨٧ ؛ المراسم العلوية / ١٧٢ ؛ النهاية / ٣٦٣؛ اصباح الشيعة / ٢٤٦.
(٥) مفتاح الكرامة ٨/ ٨٦؛ جواهر الکلام ٢٢/ ٤٤؛ ينابيع الاحكام ٥/ ٢٠٧؛ وسيلة النجاة / ٣٢١.
(٦) جواهر الکلام ٢٢/ ٤٤ ؛ كتاب المكاسب ٢١/ ١٩٠ ؛ وسيلة النجاة / ٣٢٢ .
(٧) جواهر الکلام ٨/ ٣٨٣ – ٣٨٧.
مجلس
مجلس: محل گردهماِیِی.
مکانِی که در آن گروهِی براِی امرِی همچون مشاوره، مذاکره، سرگرمِی و ِیادبود گرد هم مِی آِیند، مجلس نامِیده مِی شود. از احکام مرتبط با آن به مناسبت در بابهاِی ،صلات، حج، جهاد، امر به معروف و نهِی از منکر و تجارت سخن گفته اند.
حکم: حضور در مجالسِی که در آنها ذکر خدا مِی شود ِیا مذاکره علمِی صورت مِیگِیرد، مستحب است. از مصادِیق نوع نخست، مجالسِی است که در آنها مصائب (← عزادارِی) ِیا فضائل و علوم اهل بِیت عليهم السّلام ذکر مِیشود؛ چنان که ذکر فضائل و علوم اِیشان از مصادِیق نوع دوم نِیز مِیباشد. در حدِیثِی از امام باقر علِیه السلام آمده است: «گرد هم آِیِید و با ِیکدِیگر مذاکره کنِید. خدا رحمت کند کسِی را که امر ما را زنده کند».(١)
حضور در مجالس گناه (← گناه)، مانند مجالس لهو (← لهو)، قمار ( ← قمار) و شرب خمر (← خمر) حرام است.(٢) در حدِیثِی از امام صادق عليه السلام آمده است: «خداِی تعالِی سه مجلس را دشمن مِی دارد و عذابش را بر اهل آن فرو مِی فرستد. پس در آن مجالس حضور پِیدا نکنِید: مجلسِی که در آن فتواِی ناحق و دروغِین داده شود؛ مجلسِی که در آن ذکر دشمنان ما شود و ذکر ما مورد بِی اعتناِیِی قرار گِیرد و مجلسِی که در آن مردم را از ما باز دارند». (٣)
آداب: براِی مجلس آداِیِی ذکر شده که رعاِیت آنها مستحب است: از قبِیل سلام کردن هنگام ورود و خداحافظِی (سلام تودِیع) هنگام ترک مجلس؛(٤) رو به قبله نشستن؛(٥) نشستن در جاِیِی از مجلس که پاِیِین تر از شأن و مقام شخص است با