مسواک زدن عبارت است از تمِیز کردن دندانها با چوب و غِیر چوب از انواع مسواکها، در برخِی رواِیات، تمِیز کردن دندانها با مالِیدن انگشت به آنها و ِیا با انگشت شست و انگشت اشاره (شهادت) کمترِین مصداق مسواک زدن بِیان شده است.(١) از احکام آن در بابهاِی طهارت، صلات، صوم و حج سخن گفته اند.

فضِیلت و حکم: در رواِیات بر مسواک زدن تأکِید شده و اِین کار از سنتها و اخلاق پِیامبران عليهم السّلام شمرده شده است. در حدِیثِی از امام صادق علِیه السلام آمده است: «رسول خدا صلِّی الله علِیه و آله فرمود: جبرئِیل آن قدر مرا به مسواک زدن سفارش کرد تا اِینکه بر دندانهاِیم ترسِیدم». و در حدِیثِی دِیگر، دوازده فاِیده براِی آن شمرده شده است: «از سنت رسول خدا صلى الله عليه و آله بودن؛ سبب پاکِیزگِی دهان گشتن، سبب روشناِیِی چشم بودن؛ سبب خوشنودِی خداِی تعالِی شدن؛ دندانها را سفِید کردن؛ برطرف ساختن زردِی ِیا فساد بِیخ دندانها؛ محکم کردن لثه ها؛ اشتها آورِی؛ کم کردن بلغم؛ زِیاد کردن حافظه؛ مضاعف کردن ثواب کارهاِی نِیک و سبب خوشحالِی و سرور فرشتگان شدن».(١)

در رواِیتِی دِیگر آمده است: «ثواب کار نِیک با دهانِی که مسواک زده شده هفتاد برابر مِی شود و بر پاِیه رواِیتِی دِیگر، مسواک زدن، دو رکعت نماز را (از نظر ثواب) برتر از هفتاد رکعت مِیکند».(٢)

مسواک زدن در هر زمان مستحب است، بوِیژه هنگام وضو، نماز، سحر قبل از نماز شب، هنگام قرائت قرآن، دعا، براِی حضور در نماز جمعه و هنگام تغِیِیر بوِی دهان؛ لِیکن مسواک زدن در حمام و مستراح؛ بوِیژه هنگام تخلِی مکروه است. (٣)

مسواک زدن براِی روزه دار نِیز مستحب است. برخِی مسواک زدن با مسواکِ تر را براِی او مکروه دانسته اند؛(٤) لِیکن مشهور، تفاوتِی مِیان مسواک تر و خشک قائل نشده اند؛ بلکه گفته اند: در صورت خشک بودن مسواک، مِی تواند آن را با آب، ترکند، سپس مسواک بزند. البته باِید مواظب باشد رطوبت آن را فرو نبرد.(٥)