فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٧٣١
مسجد قبا
مسجد قُبا: از مساجد مدِینه.
عنوان فوق نام مسجدِی است در شش کِیلومترِی جنوب مسجد النبي. رسول خدا صلى الله عليه و آله پس از هجرت به مدِینه قبل از ورود به مرکز اصلِی شهر، چند روزِی در منطقه قبا به انتظار حضرت علِی علِیه السلام ماندند و در اِین مدت پاِیه هاِی مسجد قبا را بنا کردند. بنابر اِین، مسجد قبا نخستِین مسجد در اسلام است که توسط آن حضرت بنا شده است؛ چنان که اولِین مسجد در مدِینه است که آن حضرت در آن نماز گزارده است.(١) از آن به مناسبت در باب حج و مزار نام برده اند.
فضِیلت: بنابر آنچه در رواِیات آمده، آِیه شرِیفه: (لمَسجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقوى مِن أَوَّلِ يَومٍ أَحَقُّ أَن تَقُومَ فِيهِ فِيهِ رِجالٌ يُحِبُّونَ أَن يَتَطَهَّر وا...)؛ (٢) به يقين مسجدِی که از نخستِین روز برپاِیه تقوا بنا شده، شاِیسته تر است که در آن (به نماز و عبادت) باِیستِی. در آن مردانِی هستند که پاکِی و پاکِیزگِی را دوست مِیدارند...»، درباره مسجد قبا نازل شده است. (٣)
در رواِیتِی رسول خدا صلى الله علِیه و آله فرمود: «کسِی که به مسجد من؛ قبا بِیاِید و در آن دو رکعت نماز بخواند، ثواب ِیک عمره براِی او نوشته مِیشود». (٤)
حکم: رفتن به مسجد قبا و خواندن نماز در آن مستحب مؤکد است.(٥)
(١) آثار اسلامِی مکه و مدِینه / ٢٤٤ - ٢٤٥ ؛ وسائل الشيعة ١٤/ ٣٥٣ – ٣٥٤.
(٢) توبه/ ١٠٨.
(٣) الکافِی (کلِینِی) ٣/ ٢٩٦.
(٤) من لا يحضره الفقيه ١/ ٢٢٩.
(٥) تذكرة الفقهاء ٨/ ٤٥٠ ؛ مهذب الاحكام ١٥/ ٥٧.
مسجد قبلتِین
مسجد قبلتِین: مسجدِی در مدِینه
عنوان فوق نام مسجدِی است در شمال غربِی مدِینه در سه هزار و پانصد مترى مسجد النبي صلى الله عليه و آله. علت نام گذارِی آن به قبلتِین اِین است که در اِین محل، جبرئِیل وسط نماز ظهر بــر رسول خدا صلى الله علِیه و آله نازل شد و با آوردن آِیه تغِیِیر قبله، به فرمان خدا قبله مسلمانان از بِیت المقدس به کعبه تغِیِیر کرد. رسول خدا صلى الله عليه و آله، وسط نماز به سوِی کعبه برگشت.