عنوان فوق به معناِی نخست نام مسجدِی کوچک بوده در بقِیع، نزدِیک قبور مطهر امامان علِیهم السّلام که به بِیت الاحزان شهرت داشته است. در برخِی نسخه هاِی فقه الرضا، به نقل مجلسِی و محدث نورِی از آن، آمده است: «سپس قبور امامان بقِیع را زِیارت کن و در مسجد فاطمه عليها السلام دو رکعت نماز بخوان».(١) مقصود از مسجد فاطمه عليه السلام در اِین نقل به قرِینه ذکر آن پس از زِیارت ائمه بقِیع به احتمال، همِین مکان است که در گذشته در بقِیع مشخص بوده و با روِی کار آمدن وهابِیها و تخرِیب قبور ائمه عليهم السلام وِیران شده است. (٢)

عنوان ِیاد شده به معناِی دوم، مسجدِی کوچک از مساجد هفت گانه منطقه جنگ احزاب است که در جنوب غربِی محوطه و در حاشِیه خِیابان قرار داشت.

در منابع کهن نامِی از اِین مسجد به مِیان نِیامده است.(٣) برخِی معاصران استحباب نماز در اِین مسجد را ذکر کرده اند. (٤)

بر پاِیه رواِیت نقل شده از امام رضا عليه السلام، موضع ستون نزدِیک صحن مسجد النبي صلى الله عليه و آله، مسجد فاطمه علِیه السّلام به معناِی سوم است.(٥)

(١) بحار الانوار ١٠٠/ ١٥٩ ؛ مستدرک الوسائل ١٠/ ١٩٩.

(٢) آثار اسلامِی مکه و مدِینه/ ٣٤٩ ؛ بحار الانوار ٣٣٥/٩٩.

(٣) آثار اسلامِی مکه و مدِینه ٢٩٤ - ٢٩٥ و ٣٠٣.

(٤) كلمة التقوى ٣/ ٥١٣.

(٥) قرب الاسناد / ٣٩٢؛ بحار الانوار ١٠٠/ ١٤٩.

مسجد فتح

مسجد فَتح [= مسجد أحزاب]: مسجدى در محل وقوع جنگ احزاب.

عنوان ِیاد شده نام مسجدِی است در شمال غربِی مدِینه در دامنه غربِی کوه سلع، محل وقوع جنگ احزاب. کوه سلع مشرف بر خندقِی بوده که مسلمانان براِی جلوگِیرِی از پِیشروِی مشرکان به مدِینه کنده بودند. اِین کوه به دلِیل برخوردارِی از موقعِیت مناسب براِی نظارت بر خندق و تحرکات دشمن در پشت خندق، محل استقرار رسول خدا صلِّی الله علِیه و آله در طول جنگ احزاب بوده است. آن حضرت در اِین مکان نماز گزارده و براِی پِیروزِی سپاهِیان اسلام دعا کرده است.(١) از آن به مناسبت در باب مزار نام برده اند.