فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٧٢
بدون شک، ولِی کودک براِی تأدِیب مِیتواند او را بزند. آِیا معلم هم نسبت به شاگردش چنِین اختِیارِی دارد؟ اِین حق براِی معلم نِیز وجود دارد؛ لِیکن به قول ،برخِی مشروط به اذن ولِی کودک است و بدون آن حق زدن کودک را ندارد (١٢) در مقدار زدن نِیز برخِی افزون بر سه ضربه را جاِیز ندانسته اند. (١٣)
سرپرست ِیتِیم نِیز در اِین مسئله حکم ولِی را دارد و مِی تواند براِی تأدِیب او را بزند. (١٤)
در رواِیات از کتک زدن فرزندِی که نام محمد و فاطمه بر او نهاده اند، نهِی شده است؛ از اِین رو، اِین عمل کراهت دارد. (١٥)
کتک زدن همسر ناشزه: چنانچه از زوجه نسبت به حقوق واجب زوج، نشانه هاِی نافرمانِی (نشوز) آشکار گردد، زوج ابتدا باِید او را نصِیحت کند اگر سودمند نبود، در بستر به او پشت کند ِیا بستر خود را از او جدا کند. اگر اِین نِیز اثر نبخشِید، مِی تواند با هدف تأدِیب و اصلاح و نه انتقام و تشفِی ـ او را بـه آرامِی در حدِی که موجب جراحت زخم و کبودِی نشود، کتک بزند. کتک زدن وِی پس از اطاعت جاِیز نِیست. (١٦) نشوز).
زدن زن مرتد: زن مرتد کشته نمِی شود؛ بلکه در صورت عدم توبه به زندان افکنده و در غذا بر او سخت گرفته مِی شود و در اوقات نماز کتک زده مِیشود تا توبه کند (١٧) (ارتداد)
کتک زدن برده: کتک زدن برده خطا کار براِی تأدِیب جاِیز است. برخِی پنج تا شش ضربه (١٨) و برخِی تا ده ضربه را براِی تأدِیب جاِیز دانسته اند. (١٩) بعضِی زدن بِیش از ده ضربه را در صورت نِیاز به آن، مکروه دانسته اند. (٢٠)
چنانچه مولا برده اش را در پِی ارتکاب گناهِی که موجب حد نِیست، به مقدار حد بزند، مستحب است او را آزاد کند. (٢١) برخِی قدما آزاد کردن برده را در اِین صورت واجب دانسته اند (٢٢)
کتک زدن حِیوان: زدن حِیوان هنگام کند راه رفتن با تواناِیِی بر شتاب گرفتن جاِیز است. در رواِیتِی آمده است: «هر زمان راه رفتن حِیوان مانند زمان راه رفتنش به سوِی مرتع شتاب نداشته باشد،