بر اساس رواِیتِی از امام صادق علِیه السلام، خداوند جبرئِیل علِیه السّلام را بر حضرت آدم عليه السّلام فروفرستاد و او جاِی کعبه و مسجد الحرام را به وِی نشان داد. حضرت آدم علِیه السلام محل آن دو را خط کشِید.(١) در قرآن کرِیم آمده است که خداِی تعالِی به حضرت ابراهِیم علِیه السلام دستور مِی دهد خانه اش (کعبه) را براِی طواف کنندگان و عبادت کنندگان و نمازگزاران پاکِیزه گرداند. (٢)

در رواِیتِی از امام صادق علِیه السلام درباره بخشهاِیِی که پس از رحلت رسول خدا صلى الله عليه و آله به مسجد الحرام اضافه شده، سؤال شد که آِیا جزء مسجد به شمار مِی رود؟ حضرت فرمود: «بلِی، بخشهاِی اضافه شده هنوز به اندازه مسجد ابراهِیم و اسماعيل عليهما السّلام نرسِیده است.» در رواِیتِی دِیگر از اضافات مسجد الحرام پرسِیدند، حضرت فرمود: «ابراهِیم و اسماعيل (عليهما السّلام) حد مسجد الحرام را مِیان صفا و مروه قرار دادند».(٣) از آن به مناسبت در بابهاِی طهارت، صلات و حج سخن گفته اند.

فضِیلت مسجد الحرام: مسجد الحرام برترِین و با فضِیلت ترِین مسجد روِی زمِین است. محل کعبه (← کعبه) و مقام ابراهِیم(← مقام ابراهِیم) نِیز داخل مسجد الحرام اند. ثواب نماز در مسجد الحرام در برخِی رواِیات معادل صد هزار نماز در ساِیر مساجد و در رواِیتِی معادل هزار نماز در مسجد النبِی صلى الله عليه و آله دانسته شده است. (٤)

با فضِیلت ترِین مکان در مسجد الحرام براِی نماز، حطِیم (بِین ركن حجر الاسود و درِ کعبه) (← حطِیم)، سپس نزد مقام و بعد از آن، داخل حجر اسماعيل، مقابل ناودان(← حجر اسماعِیل) و پس از آن نزدِیک ترِین مکان به کعبه است. (٥)

احکام: تحِیّت و احترام مساجد بـه خواندن نماز در آنها است؛ لِیکن تحِیت مسجد الحرام، به طواف کردن گرد کعبه مِی باشد (٦) (← طواف). برخِی، تحِیّت مسجد الحرام را نِیز همچون ساِیر مساجد، نماز دانسته اند. (٧)