فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٧٠٢
برخِی جواز استفاده در مسجدِی دِیگر را مقِید به صورتِی کرده اند که در آن مسجد بدانها نِیاز نباشد ِیا نتوان آنها را در آن مسجد استفاده کرد ِیا مسجدِی دِیگر به آنها نِیاز بِیشترِی داشته باشد. (٣٣) بــرخــِی حرمت فروش را مقِید به صورت عدم نِیاز به فروش کرده اند. بنابر اِین، چنانچه به فروش آن نِیاز باشد ِیا مصلحت در فروختن آن باشد، مانند فرضِی که در معرض تلف قرار دارد، فروش جاِیز است. (٣٤)
بعضِی استفاده از ادوات مسجد را در مسجدِی دِیگر از آن جهت که وقف بر معِین است، مطلقا جاِیز ندانسته اند، مگر آنکه استفاده از آن در آن مسجد ممکن نباشد و ِیا نِیازِی به آن نباشد؛ چه اکنون و چه در آِینده.(٢٥)
٨. تخرِیب: خراب کردن مسجد ِیا بخشِی از آن که در شرف خرابِی است، جاِیز، بلکه در صورت بِیم از رِیزش و آوار شدن آن بر سر نماز گزاران ِیا عابران، واجب است. همچنِین خراب کردن مسجد براِی توسعه آن در صورت نِیاز، جاِیز است. (٣٦) آِیا خراب کردن مسجد براِی صِرف تغِیِیر شکل آن جاِیز است ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است. برخِی در فرض وجود مصلحت در تغِیِیر ِیا مفسده در شکل فعلِی آن، تخرِیب و بازسازِی را جاِیز دانسته اند. (٣٧) تعمِیر و بازسازِی مسجدِی که وِیران شده مستحب است. (٣٨)
احکام مسجد:
الف. مستحبات: از آداب و مستحبات ورود به مسجد و خروج از آن اِین امور است: با طهارت بودن؛ (٣٩) وارسِی کردن ته کفشها از جهت آلوده نبودن هنگام ورود به مسجد؛ با پاِی راست داخل و با پاِی چپ خارج شدن؛ خواندن دعاهاِی وارد شده هنگام ورود و خروج، از جمله صلوات بر پِیامبر صلّى الله علِیه و آله و اهل بِیت آن حضرت و نِیز خواندن اِیــن دعا هنگام ورود و خروج «اللهُمَّ اغفِرلى ذُنوبي و افتَح لى ابوابَ رَحمَتِک».(٤٠)
جارو و نظافت کردن مسجد مستحب و در رواِیات براِی آن اجر و ثواب و شمول رحمت الهِی و آمرزش گناهان ذکر شده است؛ چنان که روشن کردن چراغ مسجد مستحب مِی باشد. (٤١)