آِیا در تحقق عنوان مسجد و خروج آن از ملک واقف، اجراِی صِیغه وقف و ِیا گفتن جمله «جَعَلْتُه مسجداً لله؛ آن را براِی خدا مسجد قرار دادم» و قبض آن توسط حاکم شرع ِیا مسلمانان؛ هرچند به نماز گزاردن ِیک مسلمان در آن لازم است، ِیا نِیت قرار دادن مکانِی به عنوان مسجد و اذن به نماز گزاردن عموم در آن کفاِیت مِیکند؟ مسئله محل اختلاف مِیباشد.

قول نخست به اکثر، بلکه مشهور نسبت داده شده است.(٥) بنابر قول دوم، اگر کسِی مکانِی را به قصد مسجد بسازد و به عموم مسلمانان اذن دهد در آن نماز بگزارند و بعضِی در آن نماز بگزارند، مسجد بودن تحقق مِی ِیابد؛ هر چند صِیغه وقف و مانند آن را تلفظ نکرده باشد.(٦) برخِی گفته اند: ساختن مکانِی به قصد مسجد بودن و در اختِیار عموم مسلمانان گذاشتن در تحقق عنوان مسجد کفاِیت مِیکند؛ هرچند کسِی در آن نماز نخوانده باشد.(٧)

بنابر قول به عدم کفاِیت نِیت و لزوم اجراِی صِیغه، آِیا گفتن «جَعَلته مسجداً؛ اِین مکان را مسجد قرار دادم» کفاِیت مِیکند ِیا باِید «لله» را به آن بِیفزاِید؟ مسئله محل اختلاف است.(٧)

به مکانِی که فرد در خانه براِی عبادت اختصاص مِیدهد نِیز مسجد اطلاق شده است؛ لِیکن احکام مسجد بر آن جارِی نِیست؛ از اِین رو، جا به جاِیِی آن و نِیز دخول جنب و حائض در آن مکان جاِیز است(٩) (← مسجد خانه)

از احکام مرتبط با مسجد به تفصِیل در باب صلات و به مناسبت در بابهاِیِی نظِیر طهارت، اعتکاف، حج، جهاد و احِیاء موات نام برده اند.

فضِیلت نماز در مسجد: خواندن نمازهاِی واجب براِی مردان در مسجد؛ بوِیژه مساجدِی که از آنها تجلِیل و

ستاِیش شده است، مانند مسجد کوفه (← مسجد کوفه)، مسجد الحرام (← مسجد الحرام) و مسجد النبي صلى الله عليه و آله (← مسجد النبِی)، داراِی فضِیلت فراوان و بر آن تأکِید شده است؛ لِیکن خواندن نوافل؛ بوِیژه نافله هاِی شب (نماز شب)، بنابر قول مشهور در خانه افضل است.(١٠)