قصاص: چنانچه شخصِی در حال مستِی مرتکب جناِیتِی شود، آِیا حکم جناِیت عمدِی بر او جارِی و قصاص مِی شود ِیا نه، بلکه دِیه ثابت مِیگردد؟ مسئله اختلافِی است. ثبوت قصاص به اکثر، بلکه مشهور نسبت داده شده است. (١٣) جمعِی قصاص را ثابت ندانسته اند. (١٤) بعضِی تفصِیل داده و گفته اند: چنانچه نوشنده شراب مِی دانسته که نوشِیدن آن و مست شدن وِی، نوعا منجر به قتل مِیگردد و نوشِیدن شراب نِیز در جاِیِی که زمِینه ارتکاب قتل فراهم بوده صورت گرفته باشد، قصاص ثابت مِیشود. در غِیر اِین صورت، دِیه بر او ثابت خواهد بود. (١٥)

(١) جواهر الکلام ٤٠٨/١.

(٢) العروة الوثقى ٢/ ١٥٩.

(٣) المبسوط ١/ ٢٦٦؛ کتاب السرائر ١/ ٣٦٦ ؛ تذكرة الفقهاء ٦/ ١٧٠ ؛ جواهر الكلام ١٣/ ١٢.

(٤) ذكرى الشِیعة ٢/ ٤٢٩؛ جواهر الکلام ١٣/ ١٣.

(٥) العناوين ٢/ ٤٩؛ القواعد الفقهية (بجنوردِی) ٣/ ١٣٨ ؛ الشرح الصغير ٢/ ٢٢ ؛ جواهر الکلام ١٧/ ٣٣٦ و ٣٥/ ٢٥٤ و ٣٦٣.

(٦) نهاية المرام ١/ ٢٩.

(٧) المقنع / ٣٠٩ - ٣١٠ ؛ النهاية / ٤٦٨؛ المهذب ٢/ ١٩٦ ؛ نهاية المرام ٢٩/١ ؛ الحدائق الناضرة ٢٣/ ١٧٣ – ١٧٦.

(٨) قواعد الاحكام ٣/ ١٣ ؛ جواهر الكلام ٢٩/ ٢٠٧- ٢٠٨.

(٩) جواهر الکلام ٤٢/ ٢٠٤.

(١٠) ٤١/ ٤٤٩.

(١١) ٤٦١.

(١٢) قواعد الاحکام ٣/ ٥٤٤ ؛ ايضاح الفوائد ٥٠٣/٤ ؛ کشف اللثام ١٠/ ٥٢٧ ؛ جواهر الکلام ٤١/ ٤١٤.

(١٣) مسالك الافهام ١٥/ ١٦٥ ـ ١٦٦ ؛ تكملة منهاج الصالحين / ٧٥.

(١٤) ارشاد الاذهان ٢/ ٢٠٢ - ٢٠٣ ؛ مسالک الافهام ١٥/ ١٦٦؛ تحرير الوسيلة ٥٢٣/٢ ؛ كتاب القصاص للفقهاء والخواص / ١٠٣.

(١٥) تكملة منهاج الصالحين / ٧٥.

مسجد

مسجد: مکان وقف شده براِی عبادت مسلمانان.

مسجد در اصطلاح شرع مقدس عبارت است از مکانِی که براِی عبادت مسلمانان وقف شده است.(١) آِیا وقف مسجد براِی عبادت طائفه اِی خاص، به اِینکه در صيغة وقف، اختصاص مسجد به گروهِی خاص شرط شود، صحِیح است ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است. برخِی قـول نخست(٢) و برخِی قول دوم (بطلان وقف)(٣) را برگزِیده اند. بعضِی وقف را صحِیح و شرط را باطل دانسته اند. بنابر اِین، مکان وقف شده، مسجد به شمار مِی رود و عموم مسلمانان مِی توانند در آن نماز بگزارند. (٤)