فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٦٧
(١) المعتبر ١٣٢/١ : جواهر الکلام ٢/ ٥١ : المعالم الزلفي / ٢٧٦؛ مهذب الاحکام ١ / ٤٨٢ - ٤٨٣
(٢) الدروس الشرعية ٣/ ١٧٥
(٣) جواهر الکلام ٢٢/ ٣٣٨ -
(٤) تحرير الاحکام ٢/ ٢٦٦ ^
(٥) ٤٧٣
(٦) ٣/٣٠٠، المناهل / ٤٩٨
كتب ضلال
كتب ضلال: کتابهاِی موجب گمراهِی خلال ضد هداِیت است و کتب خلال به کتابهاِیِی گفته مِی شود که از دِیدگاه آِیِین مقدس اسلام مشتمل بر مطالب منحرف و نادرست اند و موجب گمراهِی و انحراف خوانندگان در ابعاد اعتقادِی و رفتارِی مِی شوند؛ (١) خواه از سنخ کتابهاِی آسمانِی منسوخ و تحرِیف شده باشند. مانند نورات و انجِیل ِیا مکاتب غير آسمانِی پِیش از ظهور اسلام همچون مکتب فِیلسوفان و حکما و ِیا از بدعتهاِیِی که توسط فرقه هاِی منحرف در اسلام پدِید آمده است. ماند كتب مخالفان مکتب اهل بيت عليهم السلام و خواه چنِین کتابهاِیِی بر خلاف اصول دِین ِیا مذهب باشد و با فروع قطعِی آن (٢) از احکام آن در پاِیهاِی جهاد، تجارت، وقف رضِیت و حدود سخن گفته اند.
حکم: خرِید و فروش نگهدارِی ،نوشتن چاپ و نشر، مطالعه و تعلِیم و تعلّم كتب ضلال. حرام و از بِین بردن آنها واجب است؛ لِیکن چنانچه حفظ کتب ضلال با غرض صحِیحِی باشد، حرام نِیست، مانند نگهدارِی آنها با هدف نقد و پاسخگوِیِی ِیا استفاده از مطالب کتابها علِیه طرفداران آنها در مقام مناظره و ِیا استفاده از مطالب آنها در مقام تقِیه. البته مشروط به اِینکه نگهدارنده قدرت علمِی بر نقد و ردّ را داشته و از متأثر و منحرف شدن به سبب مطالعه آن کتب اِیمن باشد. (٣) حفظ کتب ضلال با به ذهن سپردن مذاکره و هر کارِی که در بقاِی مطالب گمراه کننده دخالت دارد تحقق مِی ِیابد. (٤)
مراد از اتلاف از بِین بردن مطالب گمراه کننده است. بنابر اِین اگر همه ِیا اکثر مطالب کتاب گمراه کننده باشد؛ به گونه اِی که اتلاف آنها جز با اتلاف کتاب ممکن نباشد اتلاف کتاب واجب است؛ اما اگر بعضِی مطالب گمراه کننده است، در صورت امکان از بِین بردن آنها، بر اتلاف همان مقدار بسنده مِیشود. (٥)