دِیات: دِیه برِیدن زبان سالم از بِیخ، دِیه کامل و در زبان لال، ِیک سوم آن مِی باشد. اگر بعض زبان قطع شود، در فرد لال، دِیه بر حسب مساحت قطع شده نسبت به تمامِی زبان، محاسبه مِی شود. بنابر اِین، اگر ِیک چهارم از مساحت زبان قطع شده باشد، دِیه آن ِیک چهارم از ِیک سوم دِیه کامل است؛ بر خلاف زبان سالم کــه بنابر مشهور، دِیه بر ٢٨ حرف زبان عرب توزِیع مِی شود. (١٣)

در صورت تفاوت مقدار مساحت قطع شده از زبان با مقدار حروف از بِین رفته، مانند اِینکه نصف زبان قطع شود؛ لِیکن ِیک چهارم حروف از بِین برود، بنابر قول مشهور، ملاک، مقدار حروف از بِین رفته است. بنابر اِین، در مثال ِیاد شده، ِیک چهارم دِیه ثابت مِیشود، نه نصف. قول مقابل مشهور، ثبوت بِیشترِین از آن دو است که در مثال فوق، نصف دِیه خواهد بود. (١٤)

در برِیدن بخشِی از لب ِیــا بـِیـنـِی ِیــا نرمِی آن و ِیا گوش، دِیه به نسبت آن به همه مساحت آنها محاسبه مِی شود؛ چنان که در جناِیت بر موِی سر ِیا صورت، به گونه اِی که مو نروِید، دِیه کامل ثابت است و در بعض مو به نسبت مساحت محل موهاِی آسِیب دِیده به کل مساحت محل موها محاسبه و دِیه ثابت مِیگردد. (١٥)

(١) جواهر الكلام ١/ ١٧٢ - ١٧٣ ؛ الروضة البهية ١/ ٢٥٥.

(٢) جواهر الکلام ٦/ ١٠٧.

(٣) ١١٣ – ١١٩.

(٤) الحدائق الناضرة ٥/ ٣٢٨ - ٣٣٢ ؛ مستند الشيعة ٤/ ٢٩٩ - ٣٠١؛ الاوزان والمقادير / ٤٩ – ٥٠.

(٥) تحرِیر الوسيلة ١ / ٥١٦ ؛ وسيلة النجاة (بهجت) / ٤٤٤.

(٦) جواهر الكلام ٢٨/ ٢٣١.

(٧) المهذب ٢/ ٣٨ و ٤١.

(٨) مسالك الافهام ١٤/ ٢٥.

(٩) جواهر الكلام ٤٠/ ٣٤٠ – ٣٥٨.

(١٠) ٤٢/ ٣٥٤.

(١١) المبسوط ٧/ ٧٦ ؛ مسالك الافهام ١٥/ ٢٧٦ ؛ تحرير الوسيلة ٢/ ٥٤٣.

(١٢) المبسوط ٧٨/٧؛ مسالك الافهام ١٥/ ٢٧٦.

(١٣) جواهر الکلام ٤٣/ ٢٠٩ – ٢١٠.

(١٤) ٢١٧ – ٢١٩.

(١٥) المبسوط ٧/ ١٣١ ؛ جواهر الکلام ٤٣/ ١٧٢ ، ١٧٧ ، ٢٠١ و ٢٠٦ ؛ الروضة البهية ٢٠٠/١٠.

مساحقه

مُساحَقَه: آمِیزش زن با زن.

مساحقه از رِیشه «سحق» عبارت است از هم جنس بازِی دو زن که به منزله لواط (← لواط) در مرد است و با مالِیدن دو آلت تناسلِی به ِیکدِیگر محقق مِی شود.(١) از احکام آن در باب حدود سخن گفته اند.