مرغ پرنده اِی از خانواده ماکِیان است که براِی استفاده از گوشت ِیا تخمش آن را پرورش مِی دهند. از احکام آن در بابهاِی طهارت، حج و اطعمه و اشربه سخن گفته اند.

طهارت: به قول مشهور، فضله مرغ پاک است.(١) مگر آنکه نجاست خوار(← نجاست خوار) باشد. در اِین صورت، فضله آن نجس خواهد بود.(٢) برخِی قدما فضله مرغ را حتِی اگر نجاست خوار نباشد، نجس دانسته اند. (٣)

اگر مرغ در چاه آب بِیفتد و بمِیرد، هفت دلو آب از چاه کشِیده و دور رِیخته مِی شود(٤) و اگر فضله مرغ در چاه رِیخته شود، پنج دلو کشِیده مِی شود.(٥) جمعِی کشِیدن پنج دلو از آب چاه را مقِید به نجاست خوار بودن مرغ کرده اند و در صورت نجاست خوار نبودن، آبِی از چاه کشِیده نمِی شود؛(٦) بلکه مقِید بودن حکم فوق به نجاست خوار بودن مرغ به اکثر فقها نسبت داده شده است.(٧) بــرخــِی در اصل حکمِ پنج دلو کشِیدن آب از چاه براِی رِیختن فضله مرغ در آن اشکال کرده اند(٨)(← آب چاه).

حج: نگه داشتن مرغ و خروس در خانه مستحب است. (٩)

هر حِیوانِی که کشتن آن در حرم براِی غِیر مُحرم جاِیز باشد از قبِیل مرغ، براِی مُحرم نِیز جاِیز خواهد بود.(١٠)

اطعمه و اشربه: گوشت و تخم مرغ حلال است، (١١) مگر آنکه مرغ نجاست خوار باشد، در اِین صورت، خوردن گوشت و تخم آن حرام است(← تخم). البته بنابر مشهور، اگر به مدت سه روز از خوردن نجاست بازداشته شود و در آن مدت از غذاِی پاک تغذِیه کند، گوشت و تخم آن حلال مِی شود. (١٢) برخِی مدت بازداشتن مرغ از خوردن نجاست را پنج روز دانسته اند. (١٣) از برخِی هفت روز نِیز نقل شده است. (١٤)

خوردن سؤر (← سؤر) مرغ مكروه است. (١٥) در رواِیتِی مرغ، خوک پرندگان لقب داده شده است. (١٦)

(١) جواهر الكلام ٥/ ٢٨٧.

(٢) منتهى المطلب