ملاک فطرِی بودن: بنابر دِیدگاه مشهور، مرتد دو گونه است؛ فطرِی و ملِی.(١) مرتد ملِی به کافرِی گفته مِی شود که پس از مسلمان شدن کافر شده باشد (← مرتد ملِی)؛ لِیکن نسبت به مرتد فطرِی و اِینکه ملاک در فطرِی بودن مرتد چِیست، دو بحث مطرح است: ِیکِی نسبت به پدر و مادر مرتد و دِیگرِی نسبت به خود مرتد.

بحث نخست: آِیا ملاک، مسلمان بودن پدر و مادر ِیا ِیکِی از آن دو هنگام انعقاد نطفه است؟ بنابر اِین دِیدگاه، چنانچه هنگام انعقاد نطفه، هر دو کافر باشند، سپس مسلمان شوند و فرزند آنان پس از بلوغ کافر شود، مرتد فطرِی به شمار نمِی رود. ِیا ملاک، مسلمان بودن پدر و مادر ِیا ِیکِی از آن دو هنگام ولادت فرزندشان مِیباشد؛ هرچند هنگام انعقاد نطفه مسلمان نباشند؟ بنابر اِین نظر، چنانچه پدر و مادر هنگام ولادت فرزند، مسلمان باشند و فرزند پس از بلوغ کافر شود، مرتد فطرِی به شمار مِی رود. ِیا اِینکه ملاک، مسلمان بودن ِیکِی از والدِین هنگام انعقاد نطفه و ِیا اسلام آوردن ِیکِی از آن دو در دوران کودکِی فرزندشان مِیباشد؟ معروف و مشهور، قول نخست است.(٢) از برخِی قول دوم نقل شده است. (٣) بعضِی نِیز قول سوم را برگزِیده اند (٤)

بحث دوم: آِیا ملاک فطرِی بودن مرتد، اظهار اسلام پس از بلوغ و در پِی آن، کافر شدن است، چنان که جمعِی قائل شده اند.(٥) ِیا اِینکه اظهار اسلام پس از بلوغ لازم نِیست و انعقاد نطفه از پدر و مادر مسلمان ِیا ِیکِی از آن دو، در فطرِی بودن کفاِیت مِیکند؟ چنان که برخِی گفته اند.(٦)

کسِی که پدر و مادرش در زمان انعقاد نطفه و نِیز هنگام ولادت او مسلمان بوده اند و او نِیز پس از بلوغ اظهار اسلام کرده و سپس کافر شده است، بنابر همه دِیدگاه ها مرتد فطرِی محسوب مِیگردد.

احکام: مرتد فطرِی علاوه بر احکام جارِی بر عنوان کفر (← کفر)، داراِی احکامِی وِیژه است:

توبه: توبه زن مرتد مطلقا؛ چه فطرِی و چه ملِی پذِیرفته است. آِیا توبه مرد مرتد فطرِی و بازگشت به اسلام از او پذِیرفته مِیشود ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است.