فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٨٤
معادل تقرِیبِی سه چهارم کِیلو و ِیا ده سِیر که به رطل مدنِی معادل ِیک رطل و نِیم؛ به رطل مکِی، ِیک رطل و ِیک هشتم؛ به رطل عراقِی، دو رطل و ِیک چهارم و به مثقال، ١٥٣ مثقال و نصف مثقال، به اضافه نصف ِیک هشتم مثقال صِیرفِی است.(١) از احکام مرتبط با آن در بابهاِی طهارت، صوم، حج، نكاح و ظهار سخن گفته اند.
طهارت: مستحب است مقدار آبِی که با آن وضو گرفته مِی شود، ِیک مد باشد. (٢)
صوم: کهن سال؛ اعم از مرد و زن، در صورتِی که روزه براِیش مشقت غِیر قابل تحمل داشته باشد، مِی تواند ماه رمضان روزه نگِیرد؛ لِیکن لازم است براِی هر روز به اندازه ِیک ِیا دو مد ـ بنابر اختلاف دِیدگاهها در مقدار کفاره - طعام به عنوان کفاره به فقِیر بدهد. آِیا اِین حکم در فرض ناتوانِی از روزه هم ثابت است ِیا نه؟ اختلاف است.(٣) حکم دارنده بِیمارِی عطش، حکم کهن سال است. (٤)
زن باردارِی که روزه گرفتن براِی او ِیا جنِینش زِیان دارد، روزه ماه رمضان بر او واجب نِیست و باِید در ازاِی هر روز به مقدار ِیک ِیا دو مد کفاره بدهد. زن شِیرده نِیز که روزه گرفتن براِی او ِیا فرزندش ضرر دارد، همِین حکم را دارد.(٥)
بِیمارِی که نتوانسته روزه بگِیرد، چنانچه بِیمارِی اش تا ماه رمضان بعد استمرار ِیابد، بنابر قول مشهور، قضاِی روزه از او ساقط مِیشود؛ لِیکن باِید براِی هر روز ِیک ِیا دو مد طعام کفاره بدهد. (٦) کسِی که روزه ماه رمضان را ترک کرده و با تواناِیِی بر قضا، تا ماه رمضان بعد قضاِی آن را نگرفته است، علاوه بر قضا، در ازاِی هر روز باِید ِیک ِیا دو مد طعام به فقِیر بدهد.(٧)
کسِی که نذر کرده روز معِینِی روزه بگِیرد، لِیکن از اداِی نذر ناتوان است، بنابر قول جمعِی، مستحب است ِیک ِیا دو مد طعام به فقِیر بدهد و افزون بر آن، قضاِی روزه هم واجب است.(٨) برخِی اطعام را واجب دانسته اند. (٩)
مِیتِی که ولتِی ندارد تا از جانب او قضاِی روزه هاِیش را به جا آورد، قضا از ساِیر ورثه و نِیز دِیگران ساقط است؛ لِیکن بنابر مشهور، باِید از جانب او براِی هر روز ِیک مد طعام به فقِیر بدهند.(١٠)