فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٤٥
اگر کسِی که به قصد ترساندن مردم، سلاح مِیکشد، ناتوان باشد؛ در حدِی که مردم از او نترسند، آِیا چنِین فردِی محارب به شمار مِی رود ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است. بسِیارِی، قصد ترساندن را در تحقق محاربه کافِی دانسته اند. (١٠) برخِی نِیز در تحقق محاربه در چنِین فرضِی اشکال و تردِید کرده اند؛(١١) بلکه بعضِی، شخص ناتوانِی را که بر حسب عادت و متعارف مردم از او نمِی ترسند، از عنوان محاربه خارج دانسته اند. (١٢)
٣. اهل رِیبه بودن: آِیا در تحقق محاربه، اهل شر و فساد بودن لازم است ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است. بنابر قول نخست، کسِی که به قصد ترساندن مردم سلاح مِیکشد، در صورتِی که سابقه شرارت و فساد نداشته باشد، محارب محسوب نمِی شود؛ لِیکن بنابر قول دوم، چنِین کسِی محارب است، هر چند اهل صلاح باشد. اکثر قائل به قول دوم اند. (١٣)
برخِی قول نخست را برگزِیده اند. (١٤)
٤. مرد بودن: از برخِی قدما شرط مرد بودن در تحقق محاربه نقل شده است؛(١٥) لِیکن مشهور، آن را نپذِیرفته و در تحقق محاربه و جرِیان احکام آن، تفاوتِی مِیان مرد و زن قائل نشده اند.(١٦)
٥. مکلف بودن: از دِیگر امور معتبر در تحقق محاربه، مکلف بودن است. بنابر اِین، حد محارب بر کودک و دِیوانه جارِی نمِی شود. (١٧)
٦. مباشرت در انجام دادن عمل: احکام محارب تنها بر کسِی جارِی مِی شود که خود به قصد ترساندن و افساد در زمِین، سلاح مِی کشد، نه کسِی که معاونت در سلاح کشِیدن دارد، بدون آنکه مباشرت مستقِیم در آن داشته باشد، مانند دِیده بانِی ِیا نگهبانِی اموال گرفته شده از مردم. البته اِین فرد از سوِی حاکم شرع تعزِیر مِیشود. (١٨)
زمان و مکان محاربه: احکام محارب بر هر کسِی که باهدف ترساندن مردم سلاح بکشد، بار مِی شود؛ خواه اِین کار در خشکِی صورت گِیرد ِیا در درِیا؛ در آبادِی باشد ِیا صحرا؛ در شب باشد ِیا روز؛ (١٩)