مباشرت وقتِی به امر ِیا امورِی اضافه شود بدِین معنا است که شخص، خـود اقدام به انجام دادن کارِی کند، بدون آنکه وکِیل، اجِیر ِیا ناِیب بگِیرد. مباشرت مقابل تسبِیب اِین است که شخص به طور مستقِیم مبادرت به انجام دادن کارِی کند، نه به طور غِیر مستقِیم با فراهم کردن مقدمات و زمِینه هاِی آن. و مباشرت وقتِی به نساء ِیا مرأه اضافه مِی شود عبارت است از استمتاع از زن از طرِیق آمِیزش (← آمِیزش)، لمس کردن، بوسِیدن و مانند اِینها.

از احکام مباشرت به معناِی نخست در بابهاِی طهارت، صلات، حج، اجاره، وکالت و قسم سخن گفته اند.

طهارت: از شراِیط صحت وضو، غسل و تِیمم، مباشرت در انجام دادن آنها است. بنابر اِین، اگر دِیگرِی، مکلف را وضو ِیا غسل و ِیا تِیمم دهد، باطل است، مگر در صورت اضطرار و ناتوانِی از وضو گرفتن و غسل و تِیمم کردن که در اِین صورت، جاِیز و صحِیح است.(١)

به قول مشهور، تجهِیز مِیّت توسط غِیر ولِی، منوط به اذن ولِی است. در صورت خوددارِی از اذن و عدم مباشرت در تجهِیز مِیت، اذن وِی ساقط است (← تجهِیز).

مستحب است غسل عِید فطر در نهر انجام گِیرد. در صورت عدم امکان، مستحب است مکلف خود براِی غسل از چاه و مانند آن با خشوع آب بکشد. (٢)

صلات و حج: اصل در عبادت، آن است که مکلف خود آن را به جا آورد؛ زِیرا مطلوب در عمل عبادِی، خضوع و خشوع و اظهار بندگِی است و با انجام دادن دِیگرِی اِین هدف محقق نمِی شود؛ از اِین رو، اجِیر و ناِیب گرفتن براِی به جا آوردن عبادات صحِیح نِیست؛ بلکه به جا آوردن تبرعِی عبادت براِی کسِی کفاِیت نمِیکند، حتِی اگر مکلف ناتوان از انجام دادن آن باشد، مگر حج که در صورت مستطِیع بودن مکلف و نگزاردن حج در سال استطاعت، چنانچه پس از آن بر اثر