فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٦٣
ماِیع و مانند آن بـا نـجـس يــا متنجس ملاقات کند، همه آن نجس مِی شود، مگر در صورتِی که ماِیع از بالا به پاِیِین ِیا بالعکس مانند فواره، جارِی باشد، که در صورت نخست با ملاقات پاِیِین آب با نجس، بالا نجس نمِی شود و در صورت دوم، با ملاقات بالاِی آب با نجاست، پاِیِین نجس نمِیگردد. (٧)
در نجس شدن جسمِی بر اثر ملاقات با نجاست، صرف ماِیع بودن آن کافِی نِیست؛ بلکه باِید از نجاست اثرپذِیرِی نِیز داشته باشد؛ بدِین معنا که در ِیکِی از دو طرف، رطوبت وجود داشته باشد. بنابر اِین، اگر سرب ِیا فلزِی دِیگر در حالت مِیعان در ظرفِی نجس که خشک است، رِیخته شود، نجس نمِی شود.(٨)
ماِیعات نجس شده، جز آب، همچون روغن و شِیره، با شستن پاک نمِیشوند؛ لِیکن برخِی گفته اند: در صورتِی که در آب کر قرار گِیرند و بر اثر بر هم زدن، آب به همه اجزاِی آنها نفوذ کند و با آب مخلوط گردند؛ پاک مِیشوند.(٩) برخِی گفته اند: اگر ماِیع نجس با آب مخلوط شود؛ به گونه اِی که بر تمامِی اجزاِی آن عنوان آب صادق باشد، پاک مِی شود؛ لِیکن در روغن و مانند آن که امکان مخلوط شدن همه اجزاِی آن با آب نِیست، پاکِی حاصل نمِی شود.(١٠) برخِی نزاع در مسئله را لفظِی دانسته و گفته اند: اگر ماِیع در آب کثِیر مستهلک شود و بر مجموع، عنوان آب اطلاق گردد، بدون هِیچ اختلافِی، طهارت تحقق مِی ِیابد و اگر به حد استهلاک نرسد، طهارت حاصل نمِی شود. (١١)
صوم: به قول مشهور، اماله کردن با ماِیع در غِیر حال ضرورت بر روزه دار در روزه واجب معِین و نِیز قضاِی روزه ماه رمضان بعد از ظهر، حرام است؛ لِیکن بطلان روزه به آن و بنابر قول به بطلان، ثبوت کفّاره، محل اختلاف است. (١٢)
به گفته برخِی، در صورت شک در ماِیع ِیا جامد بودن ماده اِی، اماله کردن با آن جاِیز خواهد بود. برخِی به احتِیاط واجب، ترک آن را لازم دانسته اند (١٣) (← اماله).