فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤١٨
نکاح: ازدواج با مادر؛ چه نسبِی و چه رضاعِی حرام است(٨) (← ازدواج).
ارث: اگر وارث مِیت تنها مادر او باشد؛ همه اموال به او مِیرسد؛ اما اگر وارث، پدر و مادر باشند، ِیک سوم به مادر و دو سوم به پدر مِی رسد، مگر آنکه مِیت علاوه بر پدر و مادر، دو برادر ِیا چهار خواهر ِیا ِیک برادر و دو خواهر پدرِی نِیز داشته باشد. در اِین صورت، هرچند آنان ارث نمِی برند، لِیکن وجودشان موجب مِیشود ارث مادر به ِیک ششم تقلِیل ِیابد.
چنانچه مِیت علاوه بر پدر و مادر، فرزندان پسر و دختر داشته باشد، در اِین فرض نِیز سهم ما در ِیک ششم ماترک خواهد بود، مگر آنکه وارث منحصر به مادر و ِیک دختر باشد. در اِین صورت، ِیک چهارم ماترک از آنِ مادر خواهد بود و اگر وارث مِیت چند دختر با پدر ِیا مادر باشند، سهم مادر ِیک پنجم مِیشود. همچنِین اگر وارث منحصر به ِیک دختر با پدر و مادر باشد، در صورتِی که مِیت دو برادر ِیا چهار خواهر ِیا ِیک برادر و دو خواهر پدرِی نداشته باشد، سهم مادر همان ِیک پنجم از ماترک خواهد بود؛ لِیکن با وجود افراد ِیاد شده، ماترک به شش قسمت تقسِیم مِیگردد و ِیک ششم آن به مادر داده مِیشود. (٩)
اطاعت از مادر: اطاعت از مادر در صورتِی که نافرمانِی او موجب آزار و عقوق (← عقوق) وِی شود، تا زمانِی که امر به ارتکاب حرام ِیا ترک واجبِی نکند، واجب است و در صورت امر به ارتکاب حرام ِیا ترک واجب، نه تنها اطاعت واجب نِیست، بلکه حرام است؛ هرچند موجب رنجِیدن و آزردن وِی گردد.
آِیا اطاعت از مادر در صورتِی که نافرمانِی او موجب عقوق نشود، واجب است ِیا نه؟ مسئله اختلافِی است (١٠) (← اطاعت)
(١) مسالك الافهام ٧/ ١٩٩.
(٢) تذكرة الفقهاء ٢٤/ ١١؛ مسالك الافهام ٧/ ٢٠٢-٢٠٤ ؛ جواهر الکلام ٢٩/ ٢٥٦ – ٢٥٧.
(٣) موسوعة الخوئِی ٩/ ٣٠٦ ـ ٣٠٧؛ کتاب نکاح (زنجانِی) ١٤/ ٤٦١١.
(٤) العروة الوثقى ٢/ ٢٦ ؛ مستمسک العروة ٤/ ٥٩ ؛ مصباح الهدى ٥/ ٤٠٤ - ٤٠٥ ؛ موسوعة الخوئي ٨/ ٢٩٧.
(٥) العروة الوثقِی ٣/ ١٠٢ و ٦٤٤ – ٦٤٥.
(٦) رسائل الشريف المرتضى ٤/ ٣٢٧؛ الحدائق الناضرة ١٢/ ٣٩٠.
(٧) مناسک حج (مراجع)/ ٢٦.
(٨) جواهر الكلام ٢٩/ ٢٣٨.
(٩) توضيح المسائل مراجع ٢/ ٧٠٨ – ٧١٣.
(١٠) رسائل و مسائل ١/ ٢٤٢ ؛ العروة الوثقِی ٣/ ٤٣٦ ؛ موسوعة الخوئي ٢٠/ ١٠١.