حکم: در جناِیت بر جان ِیا عضوِی از اعضا، چنانچه ولِی دم ِیا آسِیب دِیده، علِیه فرد ِیا افرادِی به عنوان جانِی ِیا جانِیان، اقامه دعوا کند و براِی اثبات ادعاِی خود بِینه اِی نداشته باشد، لِیکن قراِین و شواهدِی ظنِی بر صدق ادعاِی او وجود داشته باشد که موجب ظن غالب و قوِی قاضِی به صدق ادعاِی وِی گردد، حکم قسامه (← قسامه) جارِی مِی شود. بنابر اِین، شرط جريان قسامه، وجـود لوث است و با نبودن آن، قسامه منتفِی است؛ بلکه با نبود لوث، مدعِی باِید بر ادعاِیش اقامه بِینه کند و بدون آن ادعاِیش پذِیرفته نخواهد بود. (٢)

اسباب ثبوت لوث: ضابطۂ کلِّی لوث عبارت است از آنچه موجب غلبه ظن [=ظن قوِی] قاضِی به صادق بودن مدعِی مِی شود،(٣) مانند شهادت ِیک شاهد عادل بر درستِی دعواِی مدعِی؛ بودن مقتول در خانه کسِی ِیا در آبادِی ِیا محله اِی که جز اهالِی آن آبادِی ِیا محله آمد و شدِی به آنجا ندارند و مِیان مقتول و اهل آبادِی ِیا محله، پِیشِینه دشمنِی وجود داشته باشد؛ وجود مقتول در خانه اِی که عده اِی از آنجا بِیرون مِی آِیند و مقتول مهمان آنان بوده و ِیا براِی کارِی همراه آنان وارد آن خانه شده است؛ پِیدا شدن مقتول نزد مردِی با سلاح خون آلود؛ بدون وجود کسِی دِیگر در آنجا، و شهادت جمعِی از کسانِی که خبر آنها در جاِیِی دِیگر جز قتل شرعا پذِیرفته است، مانند بردگان ِیا زنان، در صورتِی که شهادت آنان براِی قاضِی ظن آور باشد؛ اما اگر شهادت دهندگان از کسانِی باشند که خبرشان در غِیر قتل نِیز شرعا معتبر نِیست. مانند کودکان، فاسقان و کافران، به قول مشهور، لوث محقق نمِی شود. (٤)

شراِیط لوث:

١. خلوص از شک: در تحقق لوث، عارِی بودن آن از اسباب حصول شک و تردِید، شرط است. بنابر اِین، اگر نزدِیک مقتول، مردِی با سلاح خون آلود همراه درنده اِی که احتمال کشته شدن مقتول توسط آن مِی رود، وجود داشته باشد، لوث محقق نمِی شود؛ زِیرا به سبب تعارض دو اماره [= نشانه]، ارتکاب قتل توسط مرد مسلح مشکوک خواهد بود.(٥)