دِیات: اگر بر اثر جناِیتِی، گونه سوراخ و داخل دهان دِیده شود، دِیه ِیک گونه دوِیست و دو گونه چهارصد دِینار است و چنانچه مداوا شود و التِیام ِیابد، اما اثرش آشکارا و فاحش نماِیان باشد، دِیه آن

پنجاه دِینار مِی باشد و اگر دو طرف گونه ها بر اثر جناِیت سوراخ شود و با مداوا بهبود ِیابد، لِیکن اثرش باقِی بماند، دِیه آن صد دِینار خواهد بود و اگر پس از التِیام، اثر جناِیت بر گونه باقِی نماند، ارش ثابت است(٧) (← ارش).

(١) ذخيرة المعاد/ ٣٣٩ ـ ٣٤٠ ؛ الحدائق الناضرة ٤/ ١١٠؛ جواهر الکلام ٤/ ٢٩٦ و ٣٣٢.

(٢) مستند الشيعة ٥/ ٣٩٩ - ٤٠٠ ؛ جواهر الکلام ١٠/ ٢٤١-٢٤٢.

(٣) الکافِی (کلِینِی) ٢/ ٩٨ ؛ جواهر الكلام ١٠/ ٢٣٨.

(٤) جواهر الكلام ١٩/ ٣٥٤ و ٣٥٨.

(٥) المبسوط ١/ ٣٥٦؛ الروضة البهِیة ٢/ ٢٥٥.

(٦) المقنعة / ٤٦٣، ٤٦٦، ٤٧٠ ، ٤٧٥ و ٤٧٨؛ جواهر الكلام ٢٠/ ١٠٢.

(٧) الجامع للشرائع / ٦١٤؛ روضة المتقين ١٠/ ٢٥٣ ؛ جواهر الكلام ٤٣/ ٣٤٤ ؛ مبانِی تكملة المنهاج ٢/ ٣٩٦ : مهذب الاحكام ٢٩/ ٢٠٣.

گوهر ← جواهر

گِیاه

گِیاه: روِیِیدنِی.

گِیاه، موجودِی زنده و تحرِیک پذِیر است که به محرکها -هر چند به کندِی - پاسخ مِیدهد؛ لِیکن خود به خود حرکت ندارد.(١) از آن در بابهاِی طهارت، صلات، صوم، زکات، حج، تجارت، مزارعه، مساقات، شرکت، غصب و احِیاء موات سخن گفته اند.

طهارت: زمِین از مُطهِّرات است؛ لِیکن بنابر قول مشهور، راه رفتن روِی گِیاهان و علفهاِیِی که زمِین را پوشانده است، مطهِّر و پاک کننده شِیء نجس نِیست، مگر اِینکه به حدِی کم باشد که مانع صدق عنوان راه رفتن روِی زمِین نباشد.(٢)

به قول مشهور، گِیاه از چِیزهاِیِی است که در صورت نجس شدن با تابش آفتاب بر آن پاک مِی شود، به شرط آنکه از زمِین کنده نشده باشد.(٣)

تِیمم کردن بر گِیاهان صحِیح نِیست. (٤) گذاشتن دو شاخه تر و تازه بدون برگ در کفن مِیت مستحب است(٥) (←جريدتين).

صلات: آِیا نمازگزار در حال اختِیار مِی تواند عورت خود را با گِیاه و برگ درختان بپوشاند ِیانه؟ مسئله محل اختلاف است؛