فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٢٨٣
آثار وضعِی: گناه پِیامدها و آثار وضعِی منفِی بسِیارِی دارد که برخِی عام و برخِی دِیگر خاص اند. در قرآن کرِیم، در آِیات متعدد به پِیامدهاِی گناه و آثار وضعِی مترتب بر آن، اشاره شده است؛ چنان که در رواِیات نِیز از تبعات کلِی و جزئِی گناهان سخن گفته شده است. در رواِیتِی از امِیر مؤمنان علِیه السلام آمده است: «سوگند به خداوند هِیچ گروهِی در ناز و نعمت نبودند، سپس از آنها سلب گردِید، مگر به سبب گناهانِی که مرتکب شدند». (٢٢)
مانع بودن از استجابت دعا و قبولِی نماز، نزول بلا و محرومِیت از روزِی، از دِیگر آثار وضعِی گناه است، و به طور کلِی، گناه موجب دورِی گناه کار از رحمت خدا و قساوت قلب مِیگردد. (٢٣)
از تبعات گناه، استحقاق عذاب اخروِی است، مگر آنکه از آن توبه کرده باشد. علاوه بر آن، کِیفرهاِی دنِیوِی نِیز بر گناه مترتب مِی گردد. اِین کِیفرها دو گونه اند: گونه نخست، کِیفرهاِیِی است که مقدار و چگونگِی آنها در شرع مقدس تعِیِین شده است و از آنها تعبِیر به حد مِیکنند گونه دوم، کِیفرهاِیِی است که مقدار آن به نظر حاکم شرع جامع شراِیط واگذار شده است که از آنها به تعزِیر تعبِیر مِی کنند.
قسم اول، شامل گناهانِی خاص است. مانند زنا، لواط، قذف، نوشِیدن مسکرات و قوادِی (← حدود). قسم دوم، شامل ساِیر گناهان است (← تعزِیر). گناهان کبِیره داراِی حد کمتر از قتل، در صورت تکرار آن و اجراِی حد در هر بار، در بــار سوم بنابر قولِی و در بار چهارم بنابر قولِی دِیگر، موجب ثبوت حد قتل است و مرتکب آن اعدام مِی شود. (٢٤)
گناه و اطاعت: فرمان بردن از مخلوق در معصِیت خالق، حرام و گناه است (← اطاعت)؛ از اِین رو، فرمان برِی از کسانِی که خدا اطاعت آنان را واجب کرده است، مانند اطاعت فرزند از پدر و برده از مولا، محدود به موارد غِیر معصِیت است و اطاعت از آنان در معصِیت حرام است (← قاعدة لاطاعة لمخلوق في معصية الخالق).