استفاده از مدفوع حِیوانات حلال گوشت -که مدفوعشان پاک است ـ در مصرف کود و نِیز خرِید و فروش آن بدِین منظور، جاِیز است؛ چنان که استفاده از مدفوع حِیوانات حرام گوشت و انسان نِیز براِی کود جاِیز مِیباشد؛ لِیکن در جواز خرِید و فروش آن اختلاف است. مشهور آن را جاِیز ندانسته اند؛ بلکه بر عدم جواز ادعاِی اجماع شده است.(٢) در مقابل، برخِی، خرِید و فروش آن را به جهت وجود منفعت حلال در آن، همچون کود براِی زمِین، جاِیز دانسته اند.(٣) به تصرِیح برخِی، کود تهِیه شده از عِین نجس، نجس است؛ مگر در صورتِی که استحاله( ← استحاله) شده باشد. (٤)

در عقد مساقات، چنانچه زمِین نِیاز به کود داشته باشد، به تصرِیح برخِی، تهِیه آن بر عهده مالک و کود دهِی درختان بر عهده عامل خواهد بود، مگر آنکه در عقد به گونه اِی دِیگر شرط شده باشد ِیا در عرف محل عقد تهِیه کود بر عهده عامل باشد.(٥)

(١) فرهنگ بزرگ سخن واژه «کود».

(٢) مفتاح الكرامة ٨/ ٣٦ - ٣٧ ؛ جواهر الکلام ١٧/٢٢ ـ ٢٣ ؛ العروة الوثقِی ١/ ١١٩ - ١٢٠ ؛ مستمسک العروة ١/ ٢٨٧.

(٣) مجمع الفائدة // ٣٩ ـ ٤٠؛ موسوعة الخوئِی ٢ / ٣٩٧ - ٤٠٣؛ توضِیح المسائل مراجع ٢/

(١٩٨)

(٤) مجمع المسائل ٥٢/١.

(٥) جامع المقاصد ٧/ ٣٦٣.