فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ١٣٢
(١) مستند الشيعة ٣/ ١٥٧
(٢) جواهر الکلام ٤/ ١٥١-١٥٠
(٣) استفتائات جدِید(تبرِیزِی) ٣٤/١
(٤) استفتائات (بهجت) /٦٧/١.
(٥) المبسوط ٢/ ١٨١ ؛ تذكرة الفقهاء ٢٩١/١١.
کف
کفّ: از مچ دست تا سر انگشت (دست).
كفاءت
گفاءت: همتاِیِی و همانندِی؛ کفو بودن.
کفاءت که در ازدواج مطرح مِی باشد، عبارت است از همتاِیِی و همانندِی زن و مرد در دِین. از آن در باب نکاح سخن رفته است.
اشتراط كفاءت در ازدواج: هر چند شرط بودن كفاءت در ازدواج، اختلافِی مِیان فقها نِیست؛ لِیکن در تعرِیف آن اختلاف است. پنج دِیدگاه مطرح است که عبارت اند از اِیمان (دوازده امامِی بودن) و تواناِیِی مرد بر نفقه زن؛ (١) اسلام و تواناِیِی مرد بر نفقه زن؛ (٢) اسلام؛ (٣) اِیمان (٤) اِیمان و آزاد بودن. (٥) (برده نبودن).
اِیمان ِیا اسلام قِید شده در تعرِیف كفاءت در طرف زوج شرط است؛ ِیعنِی ازدواج زن مؤمن با مرد غِیر مؤمن بنابر اعتبار اِیمان و ازدواج وِی با مرد کافر جاِیز و صحِیح نِیست. بنابر اِین ازدواج مرد مؤمن با زن غِیر مؤمن جاِیز و صحِیح خواهد بود و ازدواج او با کافر حربِی و ناصبِی جاِیز و صحِیح نِیست و در جواز ازدواج او با کتابِی (اهل کتاب) اختلاف است.(٦)
بنابر قول مشهور در صورت مؤمن بودن زوجه در زوج نِیز مؤمن بودن شرط است. بر اِین قول ادعاِی اجماع نِیز شده است. (٧) بنابر قول اکثر، تواناِیِی بر نفقه در كفاءت شرط نِیست. (٨)
اِیمان ِیا اسلام شرط صحت عقد نکاح است و در صورت فقدان اِین شرط عقد باطل خواهد بود؛ (٩) اما تواناِیِی بر نفقه بنابر اعتبار آن، شرط صحت عقد نکاح نِیست؛ لِیکن در صورتِی که پس از ازدواج معلوم شود، زوج قادر به تأمِین نفقه زوجه نِیست، آِیا زوجه حق فسخ عقد را دارد ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است. (١٠)