فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ١٢٥
زکات: کشمش از غلات چهارگانه متعلق زکات است. (٩) (زکات).
به قول مشهور، زمان تعلق زکات به کشمش، هنگام غوره شدن است؛ لِیکن زمان وجوب پرداخت آن، بعد از چِیدن و خشک شدن (١٠) و رسِیدن به حد نصاب است. (> نصاب).
پرداخت انگور بابت زکات کشمش جاِیز نِیست، مگر آنکه انگور را به عنوان قِیمت آن بپردازد که بنابر جواز پرداخت قِیمت از غِیر پول راِیج جاِیز خواهد بود. (١١)
پرداخت کشمش بابت زکات فطره بعد از خرما افضل از دِیگر خوراکِیها است. (١٢)
برخِی قدما بر اساس بعضِی رواِیات پرداخت کشمش به عنوان زکات فطره را بر اهل رِی و مرو واجب دانسته اند. (١٣)
تجارت: به قول مشهور، فروختن کشمش انگور و مانند آن به کســِی کــه مِیداند از آن شراب مِی سازد، مکروه و فروختن آن براِی آنکه از آن شراب درست شود؛ بدِین معنا که شراب ساختن در عقد شرط گردد و ِیا با توافق بر آن فروخته شود حرام و معامله باطل خواهد بود. (١٤)
خرِید و فروش کشمش در برابر انگور با زِیادِی ِیکِی بر دِیگرِی ربا و حرام است. ١٥ در صحت فروش کشمش به هم وزن آن اختلاف است. (١٦)
در فروختن کشمش به بِیع سلم ( ← بِیع سلف) باِید نوع کشمش، رنگ، محل تولِید و رِیز و درشت بودن آن مشخص باشد. (١٧) به قول مشهور کشمش از خوراکِیهاِی موضوع حکم احتکار است. (١٨) (احتکار).
غصب: اگر کسِی انگورِی را غصب کند سپس انگور تبدِیل به کشمش گردد و از وزن آن کاسته شود، غاصب، ضامن نقصان آن خواهد بود؛ هر چند از لحاظ قِیمت تفاوتِی نکرده ِیا گران تر شده باشد. بنابر اِین، باِید مثل آن را به صاحبش بپردازد. (١٩)
(١) مجمع الفائدة ٢٠٢/١١ ؛ مستند الشيعة ١٥/ ١٨٣- ١٨٤ ؛ مصباح الفقيه ٧/ ٢١٠.
(٢) الرسائل الفقهية (بهبهانِی) / ٦٠ ؛ غنائم الايام ١/ ٤٢٦ ؛ العروة الوثقى ١/ ٢٦٩
(٣) وسيلة النجاة / ١٠٧ ؛ توضيح المسائل مراجع ١ / ٨١ - ٨٢
(٤) الوسيلة / ٣٦٥
(٥) کتاب الطهارة (امام خمِینِی) ٣/ ٣٧٢
(٦) مستند الشيعة ١٥/ ١٧٨ ؛ مصباح الفقيه٧/ ٢٢١ - ٢٢٢ ؛ العروة الوثقِی ١/ ١٤٥ ؛ المعالم الزلفي / ٣٨٩ - ٣٩٠ ؛ مستمسک العروة ١/ ٤٣٠ ؛ مصباح الهدِی ١/ ٤٣٢ - ٤٣٣
(٧) تذكرة الفقهاء ٢٣٣/٦ ؛ وسائل الشيعة ١٤٦ / ١٠ ١ و١٥٦
(٨) مستند الشيعة ٦/٢٠٧ ^