فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ١٢٤
(١) الرسائل العشر (الجمل و العقود) (شِیخ طوسِی) ٢٠٩ .
(٢) جامع عباسِی / ١٠٠ .
(٣) لوامع صاحبقرانِی، ٦/٦٦١؛
(٤) جواهر الکلام ٢٣/ ٣٥٠.
کشمش
کشمش انگور خشک شده.
از آن به مناسبت در بابهاِی طهارت صوم، زکات، تجارت، اطعمه و اشربه و ضمان سخن گفته اند.
طهارت: به قول مشهور، آب کشمش (آبِی که با خِیساندن کشمش در آب و فشردن آن گرفته و ِیا کشمش در آب جوشانده و شِیرِینِی آن با آب مخلوط مِی شود) با جوش آمدن حرام نمِی شود؛ بلکه پاک و خوردن آن حلال است. (١)
بعضِی قائل به حرمت خوردن آن پس از جوش آمدن شده اند. (٢) برخِی بِین کشمش جوشِیده با آتش و کشمشِی که خود به خود جوشِیده تفصِیل داده، در فرض نخست قائل به طهارت، لِیکن حرمت خوردن و در فرض ،دوم قائل به نجاست شده اند. (٣) برخِی نِیز در صورتِی که خود به خود جوش بِیاِید، قائل به نجاست و حرمت و در غِیر آن صورت مانند پختن ،آن قائل به طهارت و حلِّیت شده اند. (٤)
بنابر قول به نجاست، اگر دو سوم آب کشمش با جوشِیدن از بِین رود، پاک و حلال مِی شود. (٥)
چنانچه کشمش را در روغن سرخ کنند ِیا در خورشت بِیندازند و بجوشانند، بنابر قول به عدم حرمت آن با جوش آمدن، پاک و حلال است. همچنِین بنابر قول به حرمت آن در صورت مستهلک شدن در خورشت بسِیارِی در اِین فرض هم خوردن آن را حلال دانسته اند؛ اما در صورت مستهلک نشدن، بنابر قول به نجاست آب کشمش با جوشِیدن خوردن آن حرام مِیباشد. البته در صورت علم به نجوشِیدن، ِیا شک در جوشِیدن، خوردن آن حلال خواهد بود. (٦)
صوم: افطار با خرما ِیا کشمش براِی روزه دار و نِیز خوردن آن دو هنگام سحر مستحب است. (٧) چنان که در روز عِید فطر، افطار کردن با شِیرِینِی خوردن آن ناشتا در آغاز روز) مستحب است و افضل افطار با خرما، کشمش و شکر (شکر سرخ) است. (٨)