صلات: نماز گزاردن در زمِینهاِی پهناور همچون کشتزارها که فاقد دِیوار و حصاراند، جاِیز است؛ بلکه دِیگر تصرفات اندک نِیز که بر حسب عادت در اِین گونه اماکن متداول مِیباشد مانند نشستن خوابِیدن و گذر کردن از آنها که ضررِی به صاحبانشان نمِی رساند، جاِیز خواهد بود؛ مگر آنکـه عـلـم بــه عـدم رضاِیت صاحبان آنها داشته باشد. (١)

زکات: بنابر قول مشهور، دادن مقدارِی گندم و جو به فقِیرِی که هنگام برداشت محصول در کشتزار حضور مِی ِیابد، مستحب است. (٢) برخِی قدما آن را واجب دانسته اند. (٣)

تجارت: به قول مشهور خوردن در حد متعارف از مِیوه باغ ِیا مزرعه دِیگرِی براِی کسِی که از آنجا مِیگذرد با شراِیطِی جاِیز است. (٤) ( حق ماره).

مزارعه: عقد مزارعه از عقود مشروع و جاِیز و عبارت است از قرار داد مِیان مالک و عامل مبنِی بر کشت و زراعت زمِین توسط عامل در ازاِی بخشِی از محصول آن (مزارعه).

احياء موات: حرِیم چاه آبِی که براِی آبِیارِی کشت و زرع در زمِین موات احداث مِی گردد بنابر قول مشهور شصت ذراع ذراع از چهار طرف است و کسِی نمِی تواند در اِین محدوده چاهِی دِیگر بکند؛ بلکه بنابر قول بــرخــِی بـه گونه اِی دِیگر، همچون کشت و کار آن را احِیا نماِید. (٥)( > حرِیم).

دِیات: دِیه کشتن سگ نگهبان مزرعه بنابر قول مشهور ِیک قفِیز پِیمانه اِی با وزن حدود ٣٦ کِیلوگرم گندم است که باِید به صاحبش پرداخت شود. (٦) (سگ)

(کشاورزِی)

(١) جواهر الكلام ٢٨٢/٨ - ٢٨٤ ؛ مصباح الفقيه ١١/ ٢١؛ تحرير الوسيلة ١/ ١٤٨.

(٢) مختلف الشيعة ٣/ ٢٥٦

(٣) الخلاف ٢/ ٥

(٤) جواهر الکلام ٢٤/ ١٢٧ ^

(٥) رياض المسائل /١٢/ ٣٥٥ ؛ جواهر الکلام ٤١/٣٨

(٦) جواهر الکلام ٤٣/ ٣٩٧.

کشتن ← قتل