(٨٢) تحرِیر الاحکام ٤١/٤ ؛ التنقيح الرائع ٣/ ٢٨٤ : معالم الدين (قسم الفقه ) ٨٧/٢ غاية المرام ١٩١٣ : مسالك الافهام ٤٨٥/٨ : مفاتيح الشرائع ٢/ ٣٧٩؛ جواهر الکلام ٣٧١/٣١

(٨٣) جواهر الکلام ٣١/ ٣٧٦.

کسر

گسر جزئِی از هر عدد صحِیح ِیا واحد / شکستن ( شکستن).

کسر در اصطلاح رِیاضِی عبارت است از جزئِی از هر عدد صحِیح ِیا واحد، مانند دو پنجم ِیا ٣% روش نگارش کسر بدِین گونه است که عددِی را که باِید تقسِیم شود در زِیر خطِی به نام خط کسرِی که آن را مخرج گوِیند و عددِی را که باِید از آن برداشته شود و به آن صورت گوِیند در بالا مِی نوِیسند. (١)

اقسام: کسر به کسر مُنطِق و اصم تقسِیم شده است. کسر منطق ِیا گوِیا عبارت است از کسرِی که داراِی اسم خاص است مانند کسرهاِی ِیک دوم تا ِیک دهم که به ترتِیب نصف، ثلث، ربع، خمس، سدس، شبع، تُمن، تُسع و عُشر نامِیده مِی شوند.

کسر اصم کسرِی را گوِیند که هِیچ ِیک از کسرهاِی نه گانه ِیاد شده بر آن منطبق نِیست، مانند ِیک ِیازدهم و دو دوازدهم. به اِین نوع کسرها جزء مِیگوِیند، مثل اِینکه مِیگوِیند ِیک جزء از ِیازده ِیا دو جزء از دوازده.

هر کدام از کسرهاِی منطق و اصم ِیا مفرد است؛ بدِین معنا که صورت کسر مفرد مِیباشد مانند ِیک دوم و ِیک سوم در کسر منطق و ِیک ِیازدهم و ِیک سِیزدهم در کسر اصم؛ ِیا مکرر مانند دو سوم و دو جزء از ِیازده ِیا مضاف ِیعنِی کسرِی که صورت کسر دِیگر قرار مِی گِیرد، مانند نصف ِیک ششم و ِیک ِیازدهم از ِیک سِیزدهم و ِیا معطوف؛ ِیعنِی کسرِی که با واو به کسرِی دِیگر عطف مِیشود مانند نصف و ِیک سوم و ِیک ِیازدهم و ِیک سِیزدهم. (٢)

مخارج: مخرج کسر عبارت است از کوچکترِین عددِی که کسر را به طور صحِیح مِی توان از آن برداشت. مخرج کسر مفرد عبارت است از عدد ٢ در کسر نصف عدد ٣ در کسر ثلث، عدد ٤ در کسر ربع و همِین گونه تا کسرهاِی نه گانه.