چون كسى است كه گويى گرفتار در تاريكى هاست و از آن بيرون آمدنى نيست‌؟ بى شك اين نور معرفت و يقين است كه چراغ راه اولياء خداست كه از اوهام و رذائل اخلاقى و هواهاى نفسانى و گرايش به لذات دنيا وارسته‌اند. قرآن مجيد مى‌فرمايد: (اَللّهُ وَلِيُّ اَلَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ اَلظُّلُماتِ إِلَى اَلنُّورِ)؛ خداوند سرور كسانى است كه ايمان آوردند، آنها را از تاريكى‌ها به سوى روشنايى‌ها به در مى‌برد. امام صادق عليه السلام در تفسير اين آيه فرمود: خداوند اولياى خود را از تاريكى‌هاى گناهان به نورِ توبه و مغفرت خارج مى‌كند. حضرت على عليه السلام در ادامۀ خطبه مى‌فرمايد:

«و اَمّا اَعداء اللّهِ فَدُعاؤهم فيهَا الضَّلال، و دَليلُهُم العَمَى» (اما دشمنان خدا در چيزهاى شبهه ناك دعوتشان به ضلالت و گمراهى است و راهنماى آنها كوريشان است).

اين جمله دو احتمال دارد.

[١]. كوردلى دشمنان خدا باعث دعوتشان به شبهات و گرايش به باطل مى‌شود و اين محروميت از بصيرت و آلودگىِ پيوسته، آنها را به گمراهى مى‌كشاند و در چالش شبهات مى‌افتند و در امور سياسى و اجتماعى و فردى به انحراف مى‌روند.

[٢]. چون دشمن خدا هستند، هميشه ديگران را دعوت به گمراهى مى‌كنند.

قرآن: (وَ اَلَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ اَلطّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ اَلنُّورِ إِلَى اَلظُّلُماتِ‌)؛١و كسانى كه كفر ورزيدند، سرورشان طاغوتند، كه آنها را از روشنايى به سوى تاريكى‌ها به در مى‌برند. كافر از نور فطرى اسلام خارج مى‌شود و از نور الهى محروم مى‌گردد و نتيجۀ كارش ظلمات كفر و آتش مى‌شود.

قرآن: (فَأَمَّا اَلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ اِبْتِغاءَ اَلْفِتْنَةِ وَ اِبْتِغاءَ تَأْوِيلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اَللّهُ وَ اَلرّاسِخُونَ فِي اَلْعِلْمِ‌)؛٢امّا كسانى كه در دل هايشان انحراف است براى فتنه جويى و طلب تأويل آن

[١]. بقره (٢)، ٢٥٧.

[٢]. آل عمران (٣)، ٧.