شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٣ - عبوديت تكوينى و تشريعى

الوهيت براى حضرت قائل نشوند و ديگر اين كه بدانند عبوديت زيربناى رسالت و ساير مقامات معنوى است. از آن حضرت نقل شده كه مى‌فرمودند: «من از كلمه «عبده» بيشتر لذّت مى‌برم تا كلمه «رسوله»». چون عزت و عظمت انسان در عبوديت و بندگى خداست.

حضرت ابراهيم عليه السلام و مقامات عاليه

زيد شحام مى‌گويد از امام صادق عليه السلام شنيدم مى‌فرمود: «انّ اللّه تبارك و تعالى اتّخذ ابراهيم عبداً قبل ان يتخذه نبيّاً و انّ اللّه اتخذه نبيّاً قبل ان يتّخذه رسولاً و اِن اللّه اتّخذه رسولاً قبل ان يتّخذه خليلاً؛ خداوند ابراهيم را بنده خويش قرار داد پيش از اين كه او را نبى قرار دهد. - پس اول در عبوديت خالص و كامل شد، بعد استعداد نبوت پيدا كرد. آنگاه فرمود: - و خداوند ابراهيم را نبى قرار داد قبل از اين كه او را رسول قرار دهد و خداوند او را رسول قرار داد قبل از اين كه وى را خليل قرار دهد «و انّ اللّه اتخذه خليلاً قبل از يتخذه اماماً. و خداوند او را دوست خود قرار داد پيش از آنكه وى را امام قرار دهد[١]».

عبوديت تكوينى و تشريعى

يك عبوديت تكوينى داريم كه مربوط به ايجاد است و همه افراد بشر بلكه همه موجودات زمينى و آسمانى چه بخواهند و چه نخواهند عبد خدايند چون مخلوق او هستند. خداوند در سورۀ مريم عليها السلام مى‌فرمايد: (إِنْ كُلُّ مَنْ فِي اَلسَّماواتِ وَ اَلْأَرْضِ إِلاّ آتِي اَلرَّحْمنِ عَبْداً)؛[٢]هيچ موجودى در آسمان‌ها و زمين نيست مگر اينكه عبد و فرمانبردار خالق رحمن است.

اين همان بندگى تكوينى است كه مربوط به خلقت موجودات است.

معناى ديگر عبوديت اين است كه ما روش زندگى و طرز كار و رفتار خود را بر

[١]. اصول كافى، ج ١، ص ١٧٥، باب طبقات الانبياء، حديث ٢.

[٢]. مريم (١٩)، ٩٣.