شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٨٥ - سخن گفتن با كشتهها و چشم برزخى

سخن گفتن با كشته‌ها و چشم برزخى

ابن ابى الحديد مى‌نويسد: «حضرت اين خطبه را بعد از قتل طلحه و زبير و غير آن دو، مخاطب به آنها فرموده است».[١]

اين كه كسى با كشته‌ها و مرده‌ها سخن بگويد شيوۀ معمولى است همانطور كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم با كشته‌هاى جنگ بدر سخن گفت و سيدالشهدا عليه السلام شهيدان كربلا را مخاطب قرار داد و دعوت به دفاع از حريم رسول اللّه صلى الله عليه و آله و سلم نمود و فرمود: «فقوموا عن نومتكم ايّها الكِرامَ وَادفعوا عن آل الرّسول الطُغاة اللئام»[٢](از خواب برخيزيد اى كريمان و در برابر طاغيانِ پست، از آلِ رسول دفاع نماييد). انس بن مالك مى‌گويد: «اصحاب رسول اللّه صلى الله عليه و آله و سلم شنيدند حضرت نصف شب كشته‌هاى جنگ بدر را كه در چاه ريخته شده بودند يكى يكى به اسم صدا مى‌زد و مى‌فرمود: «هل وجدتم ما وَعَدَكم ربّكم حقّاً فَاِنّى قد وجدتُ ما وَعَدَنى ربّى حقّاً» (آيا يافتيد آنچه را پروردگارتان به شما وعده داده بود؟ به راستى كه من آنچه را پروردگارم وعده فرموده بود حق يافتم). در اينجا اصحاب و مسلمانان گفتند يا رسول اللّه آيا قومى را كه مردار شده‌اند صدا مى‌زنيد؟ حضرت فرمودند: «ما انتم بِاَسْمَعَ لما اَقولُ منهم و لكِنَّهُم لا يَستَطيعونَ اَنْ يُجيبونى»[٣](شما كه زنده‌ايد شنواتر از آنها نيستيد نسبت به آنچه از آنها مى‌گويم (آنها مى‌شنوند) ولى نمى‌توانند جواب بدهند).

وقتى انسان از قفسِ تن آزاد شد، به عوالم بالا مى‌رود و احاطه‌اش زياد مى‌شود، خداوند در قرآن مجيد مى‌فرمايد: (لَقَدْ كُنْتَ فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ اَلْيَوْمَ حَدِيدٌ)؛[٤]تو اى انسان از اين روز، در غفلت بودى تا اينكه ما پرده ات را برداشتيم. پس بينش تو امروز شديد است.

[١]. ابن ابى الحديد، ج ١، ص ٢٠٩.

[٢]. قصۀ كربلا، ص ٣٥٨؛ به نقل از المفيد فى ذكرى السبط الشهيد، ص ١١٥.

[٣]. تاريخ طبرى، ج ٢، چاپ بيروت، ص ٢٨٥.

[٤]. ق (٥٠)، ٢٢.