شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ١٣٢ - دام و ابزار شيطان

و هر فكر شيطانى منشأ يك گناهى مى‌شود و وقتى قلب انسان آشيانۀ شيطان شد تسلّط خود را بر آن تحكيم مى‌كند و مى‌برد آنجا كه خاطرخواه اوست.

خداوند در قرآن مى‌فرمايد: (إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطانٌ عَلَى اَلَّذِينَ آمَنُوا وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ إِنَّما سُلْطانُهُ عَلَى اَلَّذِينَ يَتَوَلَّوْنَهُ وَ اَلَّذِينَ هُمْ بِهِ مُشْرِكُونَ‌)؛[١]براى شيطان تسلطى نيست بر كسانى كه ايمان آوردند و بر پروردگارشان توكل مى‌كنند و تنها تسلط او بر كسانى است كه وى را به سرپرستى مى‌گيرند و بواسطۀ او به خدا شرك مى‌ورزند

خداوند در سورۀ مجادله مى‌فرمايد: (اِسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمُ اَلشَّيْطانُ فَأَنْساهُمْ ذِكْرَ اَللّهِ أُولئِكَ حِزْبُ اَلشَّيْطانِ أَلا إِنَّ حِزْبَ اَلشَّيْطانِ هُمُ اَلْخاسِرُونَ‌)؛[٢]شيطان بر آنها (اصحاب آتش) چيره شد و خدا را از يادشان برد. آنان گروه شيطانند آگاه باش كه حزب شيطان همان زيان‌كارانند.

در هر صورت بايد از نفوذ شيطان ترسيد و به خود مطمئن نبود و در هر حال از وسوسۀ او به خداوند پناه برد.

قال رسول اللّه صلى الله عليه و آله و سلم: «اِنّ الشّيطانَ يَجرى مِن ابن آدم مَجرى الدّم»[٣] مى‌فرمايد جريان و وسوسه شيطان در فرزند آدم، مثل جريان خون در رگهاست.

«فنظر بأعينهم و نَطَقَ بألسنَتِهِم» (پس شيطان بوسيلۀ چشم آنها نظر كرد و با زبانشان سخن گفت).

حضرت در اين جمله اشاره مى‌كنند به شدّت تسلّط و اتحاد شيطان با افراد تابع او و اشاره دارند، گوش و چشم و زبان كه وسايل ارتباط قلب و مغز انسان به خارج هستند و هر چه را قلب و مغز اراده كنند از ناحيه اعضا و جوارحِ اعمال مى‌شود و قلب حاكم بر آنهاست كه امر و نهى مى‌كند و در بدن انسان تصرف دارد و ارادۀ قلبى اگر تحت تأثير شيطان بود، ديد و نظر انسان مى‌شود شيطان. چشمى كه صحنه‌هاى حرام را مى‌بيند و نظر به نامحرم مى‌كند و يا نظرِ سوء به ديگران دارد از شيطان پيروى

[١]. نحل (١٦)، ٩٩ و ١٠٠.

[٢]. مجادله (٥٨)، ١٩.

[٣]. منهاج البراعة، ج ٣، ص ١٥٢.