شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٠٨ - مسئوليت طرفداران حق

انسان از فهميدن آن پيدا مى‌كند و پيش خود مى‌گويد مهم هستم كه توانستم كلام حضرت را بفهمم.

بعد از اين سيد رضى مى‌فرمايد: «در اين كلام حضرت گذشته از آنچه ذكر شد، جنبه‌هاى فراوانى از فصاحت و شيوايى وجود دارد كه هيچ زبانى توان توصيف آن را ندارد. و هيچ انسانى بر عمق فصاحتش آگاه نمى‌شود و آنچه را من مى‌گويم كسى درك مى‌كند كه سال‌ها در فن فصاحت و بلاغت كار كرده و تمرين داشته باشد و اين فن را از ريشه فهميده باشد و عمق اين فصاحت و بلاغت را فقط اشخاص عالِم درك مى‌كنند».

و مِن هذه الخطبة:

«شُغِلَ مَنِ الجَنَّةُ و النّارُ اَمامَهُ‌، ساعٍ سريعٌ نجا و طالِبٌ بطىءٌ رجا و مُقصِّرٌ فى النّار هَوى الْيَمينُ و الشِّمالُ مَضَلَّةٌ و الطّريق الوُسطى هى الجادَّةُ عليها باقى الكتابِ و آثار النّبوة و فيها مَنْفَذُ السُّنّةِ و اليها مصيرُ العاقِبَةِ هَلَكَ مَنِ ادّعى و خابَ مَنِ افْتَرى» مرحوم سيد رضى رحمه الله مى‌فرمايد: اين مطالب از خطبۀ شانزدهم است:

«شُغِلَ من الجَنَّةُ و النّارُ اَمامَهُ‌» (مشغول شده كسى كه بهشت و جهنم پيش روى او است).

ابن ابى الحديد از جاحظ نقل مى‌كند: «ابتداىِ اين خطبه بعد از حمد و ثناىِ الهى اين جمله است: «اَلا لا يرعِيَنَّ مُرعٍ الاّ عَنْ نَفْسِه»[١](آگاه باشيد كه كسى مواظبت و نگهبانى نكند مگر از خودش) يعنى توجه كامل هر كس به ساختن خودش باشد، نه اينكه توجه به ديگران نكند، بلكه از بين تمام كارها توجّه به نفس خود داشته باشد به همين مناسبت در جملۀ بعد مى‌فرمايد:

[١]. شرح نهج البلاغه، ابن ابى الحديد، ج ١، ص ٢٧٤.