شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ١١٦ - آينده نگرى و احتياط

پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم فرمود: «مثل اهل بيتى كسفينة نوحٍ من ركبها نجا، و من تخلّف عنها غرق»[١](مثل اهل بيت من مانند كشتى نوح است كه هر كس بر آن سوار شد نجات يافت و هر كس تخلف كرد هلاك شد).

«و عَرِجُّوا عن طريق المنافرة، وَضَعُوا تيجان المُفاخرة» (و از راه نفرت از يكديگر، عدول كنيد و تاج‌هاى فخر و مباهات را زمين بگذاريد)

«مفاخره» - همان فخر وافتخارى است كه باعث جدايى قبيله‌اى از قبيلۀ ديگر شود و مفاخره اين است كه به يكديگر فخر فروشى كنند و هر كسى مفاخر و فضائل گذشتۀ خود را بازگو كند، معلوم است كه فخر و مباهات موجب از بين رفتن اتحاد و يكپارچگى مى‌شود.

حضرت مى‌فرمايد از اينكه از يكديگر نفرت داشته باشيد و بدتان بيايد منصرف و رويگردان شويد و تاج‌هاى مفاخرت را كه مقصود تكبّر است، كنار بگذاريد[٢]. و تاج را كه نشانۀ افتخار است از سر برداريد. شايد حضرت اشاره دارند به امثال ابوسفيان و زبير و ديگران كه خود را مقدّم بر ديگران مى‌دانستند و شخصيّت كاذب آنها اجازه نمى‌داد بطور جدّى با على عليه السلام بيعت كنند و خودشان داعيۀ حكومت داشتند.

آينده نگرى و احتياط

«افلح من نهج بجناح او استسلم فاراح» (رستگار است كسى كه بوسيلۀ بال پرواز كند و يا طلب سلامتى كند و خود و ديگران را راحت كند).

حضرت مى‌فرمايند الان موقع آن نيست كه من قيام كنم چون يار و ياورى ندارم و

[١]. شرح نهج البلاغۀ ابن ابى الحديد، ج ١، ص ٢١٨.

[٢]. چون تكبّر در مغزِ انسان قرار دارد مى‌فرمايد تاجهاى مفاخرت يعنى تكبّر را كنار بگذاريد.