شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ١٨٩ - ضرر اختلاف و نعمت اتّحاد

گذشته، چراغ راه آينده

آرى گذشته چراغ راه آينده است و تاريخ پيشينيان و فراز و نشيب‌هايى كه داشتند و نوع حكومت‌ها و اعمال و رفتار اشخاص و سرنوشت خوب و بد آنها، درس عبرت براى آيندگان است و شناخت احوال امّت‌هاى قبل، كم كم براى انسان‌هاىِ بيدار، حالت تقوى و مراقبت ايجاد مى‌كند و از به اشتباه افتادن در امور اجتماعى و سياسى حفظ مى‌نمايد و اشتباهات گذشتگان را تكرار نمى‌كند و از موفّقيّت‌ها و رموز پيروزى آنها درس مى‌گيرد.

ضرر اختلاف و نعمت اتّحاد

«اَلا و اِنَّ بَليَّتَكُم قد عادَت كَهِيئَتِها يومَ بعثَ اللّهُ نبيّكم صلى الله عليه و آله و سلم» (آگاه باشيد بلايى كه روز بعثتِ پيامبرِ شما وجود داشت، امروز مانند آن برگشته است).

منظور از بلا در اينجا اختلاف است. حضرت على عليه السلام اشاره دارند به اختلاف آرا، و پراكندگى مردم همانطور كه در زمان بعثت پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم مذاهب مختلف و آراى گوناگونى وجود داشت و طايفه‌هاى مهم اوس و خزرج سال‌ها بود در مدينه با يكديگر جنگ و نزاع داشتند. و پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم با زحمات زيادى بين آنها الفت و اتحاد برقرار كرد بطورى كه در قرآن در موردِ نعمتِ بزرگ اتحاد مى‌فرمايد:

(يا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا اِتَّقُوا اَللّهَ حَقَّ تُقاتِهِ وَ لا تَمُوتُنَّ إِلاّ وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ * وَ اِعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اَللّهِ جَمِيعاً وَ لا تَفَرَّقُوا وَ اُذْكُرُوا نِعْمَتَ اَللّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْداءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً وَ كُنْتُمْ عَلى شَفا حُفْرَةٍ مِنَ اَلنّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْها)؛[١]اى اهل ايمان تقوى الهى را پيشه كنيد آن گونه كه حقّ تقوا است و نميريد جز آنكه مسلمان باشيد و همگى به ريسمان الهى چنگ بزنيد و پراكنده نشويد و نعمتى را كه خداوند به شما ارزانى داشت ياد كنيد. زيرا شما با يكديگر دشمن بوديد، پس خداوند بين

[١]. آل عمران (٣)، ١٠٢ و ١٠٣.