شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٤٢٣ - تبليغ و دلسوزى در هدايت

اسب‌ها و سرنيزه‌ها از تو نگهدارى كرديم).

«محض» شير خالِص و صاف است. «صابح» به معناى غذاى صبحانه است و «مُقَشَّرَة» به خرماى پوست كنده كه هسته آن جدا شده گفته مى‌شود. «بُجر» يعنى زياد و خوب و «جُرد» اسب‌هاى موباريك و «سُمر» به معنى سرنيزه است.

اين قسمت از كلام حضرت اشاره است به دو صفتِ زشتِ حسد و رقابت كه سبب اصلى خروج طلحه و زبير و عايشه و غير آن‌ها عليه حضرت در جنگ جمل شد، با اينكه در كنار حكومت على عليه السلام بهره‌هاى زيادى بردند.

قابل ذكر است كه خطبۀ ١٠٣ نهج‌البلاغه نظير اين خطبه است، با مختصر تفاوتى، كه شايسته است نكات اضافى آن را در اين جا ذكر كنيم.

تبليغ و دلسوزى در هدايت

[١] - «و يُبادِر بِهِم السّاعَةُ اَن تَنْزِلَ بِهِمْ‌» (پيامبر عجله داشت تا قبل از اينكه ساعت يعنى مرگ و قيامت افراد فرا رسد آنان را از گمراهى نجات دهد.)

حضرت نسبت به هدايت مردم خيلى علاقمند و حريص بود بطورى كه خداوند در قرآن در شأن حضرت مى‌فرمايد:

(لَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ أَلاّ يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ‌)؛١گويا مى‌خواهى جان خود را از شدّت اندوه از دست بدهى به خاطر اين كه آنها ايمان نمى‌آورند.

(طه ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ اَلْقُرْآنَ لِتَشْقى إِلاّ تَذْكِرَةً لِمَنْ يَخْشى‌)؛[٢]ما قرآن را بر تو نازل نكرديم كه خود را به مشقت بيندازى آن فقط تذكرى است براى كسانى كه از خدا مى‌ترسند.

٢ - (لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ‌)؛[٣]

[١]. شعراء (٢٦)، ٣.

[٢]. طه (٢٠)، آيات ١، ٢ و ٣.

[٣]. توبه (٩)، ١٢٨.