شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ١٩٣ - وسايل امتحان

لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ وَ لَتَسْمَعُنَّ مِنَ اَلَّذِينَ أُوتُوا اَلْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ مِنَ اَلَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذىً كَثِيراً وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا فَإِنَّ ذلِكَ مِنْ عَزْمِ اَلْأُمُورِ)؛[١]هر نفسى چشندۀ مرگ است و زندگانى دنيا جز مايۀ فريب چيزى نيست. شما قطعاً در مال‌ها و جانهايتان آزمايش خواهيد شد و حتماً از كسانى كه به شرك گرويدند سخنان دل آزارِ بسيارى خواهيد شنيد ولى اگر صبر كنيد و پرهيزكارى نماييد، اين ايستادگى حاكى از عزم استوار شما در كارها است.

خداوند در اين آيۀ شريفه مى‌فرمايد: فريب زندگى و امكانات دنيا را نخوريد و با تأكيد مى‌فرمايد: همه چيز وسيلۀ امتحان شما هستند و شما به مال‌ها و جان هايتان امتحان مى‌شويد و يكى از نمونه‌هاى امتحان اين است كه از اهل كتاب و مشركان آزار و اذيت زياد مى‌بينيد و در اين امتحان بزرگ بايد ايستادگى و تقوى داشته باشيد كه نشانۀ پايمردى و ارادۀ قوى شما در كارهاست و رمز پيروزى در امتحان، صبر و تقوى است.

وسايل امتحان

در سورۀ انبياء مى‌فرمايد: (كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ اَلْمَوْتِ وَ نَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ وَ اَلْخَيْرِ فِتْنَةً وَ إِلَيْنا تُرْجَعُونَ‌)؛[٢]هر انسانى طعم مرگ را مى‌چشد و شما را از راه ابتلا به بد و خوب آزمايش مى‌كنيم و سرانجام به سوى ما بازگردانده مى‌شويد.

در سورۀ مُلك نيز مى‌فرمايد: (تَبارَكَ اَلَّذِي بِيَدِهِ اَلْمُلْكُ وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ * اَلَّذِي خَلَقَ اَلْمَوْتَ وَ اَلْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً)؛[٣]پربركت و پايدار است آنكه فرمانروايى جهان هستى به دست او است و او بر هر چيزى توانا است. همان كسى كه مرگ و زندگى را پديد آورد تا شما را بيازمايد كه كدامتان نيكوتريد.

در اين سه آيه خدواند مسئلۀ امتحان را در رابطه با مرگ مطرح مى‌نمايد و

[١]. آل عمران (٣)، ١٨٥ و ١٨٦.

[٢]. انبياء (٢١)، ٣٥.

[٣]. ملك (٦٧)، ١ و ٢.