شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ١٣٨ - روحي&#١٧٢٨ اصحاب جمل

بسم الله الرحمن الرحيم

درس نوزدهم: خطبۀ نهم

و من كلام له عليه السلام:

«و قد اَرْعَدوا و اَبْرَقوُا، و مع هذين الامرين الفَشَلُ‌، و لَسنا نُرعِدُ حَتّى نُوقِعَ‌، وَ لا نُسيلُ حَتّى نُمْطِرُ»[١](به راستى آنها (اصحاب جنگ جمل) خيلى رعد و برق كردند ولى با اين همه رعد و برق سستى در كار بود و ما رعد نداريم مگر بعد از عمل و سيل جارى نمى‌كنيم مگر اينكه باران بباريم).

روحيۀ اصحاب جمل

شارحان نهج البلاغه[٢] اين كلام را مربوط به برپاكنندگان جنگ جمل دانسته‌اند.

وقتى كه طلحه و زبير در بصره تقريباً يك لشكر سى هزار نفرى تشكيل دادند و در جنگ با لشكر اميرالمؤمنين كه تقريبا بيست هزار نفر بودند، نزديك به هفده هزار نفر كشته دادند و سپاه على عليه السلام هزار و هفتاد نفر شهيد داشت. در اين جنگ با اينكه از شتر عايشه شديداً مواظبت مى‌كردند دو پاى شتر عايشه را با شمشير زدند و شتر روى زمين افتاد و اميرالمؤمنين عليه السلام به محمد بن ابى بكر فرياد زد خواهرت عايشه را درياب و او هم عايشه را از صحنه كنار برد و حفظ كرد و وى را به خانۀ عبداللّه بن خلف خزاعى بردند.

اين خطبه را حضرت قبل از واقع شدن جنگ جمل ايرد فرموده‌اند كه از اوّلِ صبح

[١]. فَشَل: ضعف و ترس، الفشل مبتداى مؤخر و مع هذين الامرين خبر مقدم است.

[٢]. منهاج البراعة، ج ٣، ص ١٩٥؛ شرح ابن ابى الحديد، ج ١، ص ٢٣٧.