شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ١٤٣ - شناخت و بصيرت كامل على عليه السلام

و به فرسان يعنى جماعت اسب سواران هم گفته مى‌شود و رَجْل به سكون جيم جمعِ راجل به معناى پياده نظام است و در قرآن به كسر جيم استعمال شده است.[١]

حضرت به مردم هشدار مى‌دهد متوجه كيد و فتنۀ شيطان باشند، همانطور كه خداوند در قرآن مى‌فرمايد: وقتى شيطان تهديد كرد و تشر زد كه بنى آدم را تا قيامت، جز اندكى، ريشه كن مى‌كنم، خداوند در جوابش مى‌فرمايد: (وَ اِسْتَفْزِزْ مَنِ اِسْتَطَعْتَ مِنْهُمْ بِصَوْتِكَ وَ أَجْلِبْ عَلَيْهِمْ بِخَيْلِكَ وَ رَجِلِكَ وَ شارِكْهُمْ فِي اَلْأَمْوالِ وَ اَلْأَوْلادِ وَ عِدْهُمْ وَ ما يَعِدُهُمُ اَلشَّيْطانُ إِلاّ غُرُوراً * إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ وَ كَفى بِرَبِّكَ وَكِيلاً)؛[٢]و از ايشان هر كه را توانستى با صداى خود تحريك كن و با سواره و پياده نظامت بر آنها بتاز و با آنان در اموال و اولاد شركت كن و به ايشان وعده بده و شيطان جز فريب به آنها وعده نمى‌دهد * در حقيقت تو را بر بندگان من تسلّطى نيست و حمايت پروردگارت (از بندگان) كافى است.

شناخت و بصيرت كامل على عليه السلام

«اِنَّ مَعى لِبَصيرَتى» (و به راستى كه بينايى من با من است)

پس از هشدار به مردم در مورد جمع شدن شيطان و حزبش مى‌فرمايند: بصيرتى را كه در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم داشتم هنوز با من است و با بينايى و بينش صحيح در امور تصميم مى‌گيرم و چون با بصيرت پا به ميدان عمل گذاشته‌ام تا آخر مى‌ايستم و شك و ترديد به خود راه نمى‌دهم. كلام اميرالمؤمنين عليه السلام مضمون اين آيۀ شريفه است كه مى‌فرمايد: (قُلْ هذِهِ سَبِيلِي أَدْعُوا إِلَى اَللّهِ عَلى بَصِيرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اِتَّبَعَنِي)؛[٣]اى پيامبر بگو اين راه من است! من و پيروانم، با بصيرت كامل، همۀ مردم را به سوى خدا دعوت مى‌كنيم.

امام باقر عليه السلام طبق روايت اصول كافى فرمودند: «ذاك رسول اللّه و اميرالمؤمنين و الاوصياء

[١]. «واجْلِب عليهم بَخيلكَ و رَجِلِك؛ اى شيطان بتازان بر آنها سواره نظام و پياده نظامت را»، اسراء (١٧)، ٦٤.

[٢]. اسراء (١٧)، ٦٤ و ٦٥.

[٣]. يوسف (١٢)، ١٠٨.