شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ١٤٩ - شجاعت محمد حنفيّه و موقعيت امام حسن و حسين عليهما السلام

قول دوم كه از ابوالحسن على بن محمد بن يوسف مدائنى است مى‌گويد: حنفيّه در زمان رسول اللّه صلى الله عليه و آله و سلم اسير شده بود. وقتى پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم على عليه السلام را به يمن فرستادند و بنى زبيد و عده‌اى ديگر مرتد شدند. از جمله خَوله (حنفيّه) كه جزو غنايم بود و او را پيش پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم آوردند و حنفيّه سهم على عليه السلام شد و پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم به او فرمود اگر فرزندى آورد نام و كنيه او را مانند من قرار بده. لذا حضرت نام فرزندش را محمد و كنيه‌اش را ابوالقاسم قرار داد.

ابن ابى الحديد مى‌گويد: عده‌اى اهل تحقيق كه قولشان ظاهرتر است مى‌گويند: بنى اسد در خلافت ابوبكر بر بنى حَنيفه يورش بردند و خَوله دختر جعفر يعنى حنفيّه را اسير كردند و به مدينه آوردند و او را به على عليه السلام فروختند و اين خبر به طايفۀ خَوله رسيد. آنها آمدند مدينه پيش على عليه السلام و اين خانم و مكان زندگى او را به حضرت امير عليه السلام معرّفى كردند. حضرت هم او را آزاد كرد ولى بعداً با ميل خودش با حضرت ازدواج كرد و فرزندى آورد به نام محمد با كنيۀ اباالقاسم.[١]

شجاعت محمد حنفيّه و موقعيت امام حسن و حسين عليهما السلام

محمد حنفيه فردى بسيار شجاع و دلير بود بطورى كه وقتى روى اسب مى‌نشست پاهايش به زمين مى‌رسيد؛ و وقتى زرۀ جنگى پوشيد و مقدارى از آن بلند بود پايين آن را جمع كرد و اضافۀ آن را با دست خود قطع نمود.[٢] خزيمة بن ثابت از ياران على عليه السلام در جنگ جمل به حضرت گفت: «اما انّه لو كان غير محمد اليوم لافتضح» (اگر امروز غير از محمد پرچم دار افتضاح مى‌شد و شكست مى‌خورد)

على عليه السلام معمولا در جنگ‌ها و مهلكه‌هاى جنگ محمد حنفيه را مى‌فرستاد و امام حسن عليه السلام و امام حسين عليه السلام را از رفتن به جنگ باز مى‌داشت.

[١]. شرح نهج البلاغۀ ابن ابى الحديد، ج ١، ص ٢٤٤ و ٢٤٥.

[٢]. ستارگان درخشان، ج ٣، بخش سوم، ص ٢٣٧.