شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٤٥٤ - درس چهل و هفتم خطب&#١٧٢٨ سى و هفتم

بسم الله الرحمن الرحيم

درس چهل و هفتم: خطبۀ سى و هفتم

و من كلام له عليه السلام يجرى مجرى الخطبة:

«فَقُمْتُ بالامرِ حينَ فَشِلُوا، و تطَلَّعتُ حينَ تَقَبَّعوا، و نَطَقتُ حينَ تَمَنَّعوا، و مَضَيتُ بِنوراللّهِ حينَ وَقَفوا، و كُنتُ اَخفَضَهُم صَوتاً، و اَعلاهُم فَوتاً، فَطِرتُ بِعِنانِها، و اسْتَبدَدْتُ بِرِهانِها، كَالجَبَلِ لا تُحَرِّكُه القَواصِف، و لا تُزيلُهُ العَواصِفُ‌، لَم يَكُن لَاَحَدٍ فِىَّ مَهمَزٌ و لا لَقائِلٍ فىَّ مَغمَزٌ، الذَّليلُ عِندى عَزيزٌ حَتّى آخُذَ الحَقَّ لَه، و القوىُّ عِندى ضَعيفٌ حَتَّى آخَذ الحَقَّ مِنهُ‌، رَضينا عَنِ اللّهِ قَضاءَهُ‌، و سَلَّمْنا لِلّهِ اَمرَهُ‌، اَتَرانى اَكذِبُ عَلى رَسول اللّهِ صلى الله عليه و آله و سلم‌؟ و اللّهِ لَاَنا اَوَّلُ مَن صَدَّقَهُ فَلا اَكونُ اَوَّلَ مَن كَذَبَ عَلَيهِ‌، فَنَظَرتُ فى اَمرى، فَاِذا طاعَتى قَد سَبَقَتْ بَيعَتى، و اِذا الميثاقُ فى عُنُقى لِغَيرى» سيد رضى مى‌فرمايد: «اين از جمله كلمات حضرت على عليه السلام است كه به منزلۀ خطبه مى‌باشد.»

مى‌گويند خطبه وقتى است كه گوينده با جمعيت زيادى روبرو باشد و براى تحريك و تشويق آنان سخن بگويد و در اينجا چون حضرت فقط در مقام معرفى خودشان مى‌باشند و با مردم درد دل مى‌كنند، نمى‌شود گفت خطبه خوانده‌اند، اما ابن ابى الحديد اين كلام را خطبه مى‌داند و مى‌گويد: در اين كلام چهار فصل است و در هر فصلى حضرت مطلب خاصّى را قصد مى‌كنند. اما مرحوم سيد رضى اين فصول اربعه