شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ١٧٢ - آب آشاميدنى بصره و تأثير شرايط اقليمى

برخوردار نبودند. اما حكمت نداشتند چون با بى فكرى و درك و فهم پست و نازل و سبك عقلى دور عايشه و شتر او را گرفتند و تحت تأثير عواطف و احساسات واقع شدند.

اما شجاع نبودند چون تا عايشه در صحنه بود و شتر كشته نشده بود در ميدان بودند، اما بعد از هلاكت شتر و خارج كردن عايشه از ميدان نبرد، همه از ترس فرار كردند.

اما عفيف و پاكدامن نبودند، چون حاضر شدند دور همسر پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم كه مأمور بود در خانه بماند و در معرض عام و خاص قرار نگيرد، جمع شوند و اخلاق اسلامى را در مورد ناموس دارى، حفظ نكردند و به جاى اينكه به همسر پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم سفارش كنند در خانه بماند، او را محور مخالفت با على عليه السلام قرار دادند.

«و عَهدُكُم شِقاقٌ‌» (پيمان شما مخالفت و جدايى است)

مى‌فرمايد: پيمانى را كه با من بستيد نقض كرديد و عهد و پيمان شما عينِ مخالفت است. پيمانى را كه مى‌بايست بر آن استوار مى‌بوديد شكستيد و مكر و حيله كرديد، در ظاهر عهد و پيمان بود و در معنى مخالفت و عداوت. قبلاً دربارۀ زبير در خطبۀ هشتم فرمودند: «يَزعَمُ انَّه قد بايَعَ بيده و لم يُبايِع بِقَلبِه فقد اَقَرَّ بالبَيْعَةِ و ادَّعَى الوَليجَةَ‌» (زبير اقرار دارد كه بيعت كرد ولى ادعا مى‌كند باطنش بر خلاف ظاهرش بوده و واقعاً بيعت نكرده است).

آب آشاميدنى بصره و تأثير شرايط اقليمى

«و مائُكُم زُعاق» (آب شما شور است)

شهر بصره كنار شطّ العرب است كه به خليج فارس اتصال دارد و آب آن شور