شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ١٩٤ - وسايل امتحان

مى‌فرمايد: «هر انسانى به كام مرگ خواهد رفت و زندگى دنيا جاويد و هميشگى نيست و هدف از مرگ امتحان و روش شدن خالص‌ترين اعمال و بهترين اشخاص است»

تذكر: مسئلۀ مرگ در رابطه با امتحان براى اين است كه بفهماند خيلى از آثارِ امتحان در امور دنيا در آخرت پديدار مى‌گردد و كسانى كه از آزمايش الهى در دنيا سرافراز بيرون آمده‌اند بهترين سعادت ابدى را دارند و خلقت زندگى و مرگ براى امتحان و آزمايش است براى اين كه با مرگ در عالَمِ آخرت انسان نتيجۀ اعمال دنيايى خود را ببيند.

در سورۀ تغابن مى‌فرمايد: (يا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ مِنْ أَزْواجِكُمْ وَ أَوْلادِكُمْ عَدُوًّا لَكُمْ فَاحْذَرُوهُمْ وَ إِنْ تَعْفُوا وَ تَصْفَحُوا وَ تَغْفِرُوا فَإِنَّ اَللّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ‌[١] * إِنَّما أَمْوالُكُمْ وَ أَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ وَ اَللّهُ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ‌)؛[٢]اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! بعضى از همسران و فرزندانتان دشمنان شما هستند، از آنها بر حذر باشيد و اگر از (بدى و خطا و بدرفتارى آنها را) عفو كنيد و چشم بپوشيد و ببخشيد، خداوند شما را مى‌بخشد، چرا كه خداوند بخشنده و مهربان است. ثروت‌ها و فرزندان شما فقط وسيلۀ آزمايش هستند و خداوند است كه پاداش نزد اوست.

در اين آيه مى‌فرمايد شاخص‌ترين امكانات دنيا كه همسر و فرزند است بعضى از آنها متاسفانه خيرخواه نيستند و با همسر و پدر دشمنى دارند و از طرفى تمامى اموال و فرزندان وسيلۀ امتحان هستند كه چه بسا ممكن است انسان را از انجام وظيفۀ الهى باز دارند و به خود مشغول كنند و ممكن است وسيلۀ خوبى باشند براى حركت در مسير اطاعت و بندگى خداوند.

در سورۀ بقره مى‌فرمايد: (وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْ‌ءٍ مِنَ اَلْخَوْفِ وَ اَلْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ اَلْأَمْوالِ وَ

[١]. اين دستور اخلاقى خوبى است كه خداوند به خانواده‌ها مى‌دهد كه اگر زن يا شوهر از يكديگر خلاف و بدرفتارى و ياناسازگارى ديدند گذشت كنند و كشمكش را شديد نسازند و از خطاى يكديگر بگذرند تا باعث تداوم زندگى و آرامش آن شود.

[٢]. تغابن (٦٤)، ١٤.