شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٦٤ - خلافت عثمان و عملكرد او

ننمود. و آن ديگرى به جهت دامادى و خويشاوندى خود با عثمان از من اِعراض كرد.

منظور عبدالرحمن بن عوف شوهر خواهر عثمان است. «مع هنٍ و هنٍ‌» (با يك چيز بدى و بدى) همچنين دو نفر ديگر (طلحه و زبير كه از رذالت و پستى زشت است نام آنها برده شود).

ابن مالك در كتاب سيوطى مى‌گويد يكى از اسماء شش گانه كه اِعرابشان به حروف است كلمۀ هَن مى‌باشد و كنايه از چيزى است كه نام بردن آن قبيح است. حضرت مى‌خواهد بفرمايد مسائل ديگرى هم هست و علت‌هاى زشت ديگرى هم در مورد خلافت در كار بوده كه من نمى‌خواهم آن‌ها را اسم ببرم و مصلحت ايجاب مى‌كند بيشتر افشارگرى نكنم و شايد منظور طلحه و زبير است كه حضرت نخواسته تصريح به اسم آنها بكند با آن بدى‌ها و زشتى‌ها و رياست‌طلبى‌ها و روحيۀ نفاق كه داشتند.

شارحان نهج البلاغه مى‌نويسند: «وقتى عثمان به ظلم و تعدى و بى عدالتى در غارت و تقسيم بيت المال، پرداخت به عبد الرحمن بن عوف - شوهر خواهر عثمان - اعتراض كردند و گفتند اين كارى است كه تو انجام دادى، در جواب گفت دربارۀ او چنين گمان نمى‌كردم.

و از آن به بعد ديگر به خانه عثمان نرفت و از وى كناره‌گيرى كرد و وقتى در مرض فوتش، عثمان به ديدن او رفت رويش را از وى برگرداند و حاضر نشد با او صحبت كند».[١]

خلافت عثمان و عملكرد او

«الى اَنْ قام ثالثُ القومِ نافجاً حِضنَيهِ بين نثيله و معتلفه»[٢](روزگار گذشت تا اينكه سوّمىِ از قوم، يعنى عثمان به امر خلافت قيام كرد در

[١]. شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج ١، ص ١٩٦ و الغدير، ج ٩، ص ١٦، حديث ٢.

[٢]. نافج: برآمده و برجسته؛ حضن: پهلو؛ نثيل: محل قضاى حاجت؛ معتلف: جاى علف خوردن.