شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ١٣٣ - قوّ&#١٧٢٨ غضب و شهوت

مى‌كند و زبانى كه به غيبت و دروغ و تهمت و اختلاف افكنى باز مى‌شود، زبانِ شيطان است. بنابراين اعضا و جوارح كسانى كه شيطان بر آنها غالب شده و فرماندهى مى‌كند، ابزار او هستند.

«فَرَكِبَ بِهِمُ الزَّلَلَ و زيّن لهُمُ الخَطَلَ‌» (پس شيطان آنان را بر مركب لغزش سوار كرده و بر ايشان خطا و گناه بزرگ را زينت داد).

در خطبۀ اوّل نهج البلاغه مفصّلاً درباره راه تسلط شيطان بر بنى آدم و تسويل و تزيين او بحث شد.[١]

خداوند در سورۀ حِجر از قول شيطان مى‌فرمايد: «لَاُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فىِ الْاَرْضِ وَ لَاُغْوِيَنَّهُمْ اَجْمَعينَ * اِلاّ عِبادَكَ مِنْهُمُ الُْمخْلَصين[٢]؛ البته من گناهانشان را در زمين بر ايشان مى‌آرايم و همه را گمراه خواهم ساخت مگر بندگان خالصت را از ميان آنان).

قوّۀ غضب و شهوت

در خطبۀ اول بحث شد و اشاره كرديم شيطان از خودِ ما مايه مى‌گذارد. زيرا خداوند در وجود ما بر طبق مصلحت، قوّۀ غضب و شهوت را قرار داده است و اينها از نعمت‌هاى بزرگ خداوند است كه سبب مى‌شوند دنبال چيزهايى برويم كه بواسطۀ آنها وجود ما باقى بماند.

به عنوان مثال بواسطۀ غضب در مقابل چيزهايى كه وجود ما را به خطر مى‌اندازد، از خود دفاع مى‌كنيم. پس اصلِ داشتن قوّۀ غضب خوب است زيرا با آن از منافع خود دفاع مى‌كنيم و يا با داشتن قوّۀ شهوت دنبال غذا و اشباعِ خواسته‌هاى مشروع نفس مى‌رويم. اما شيطان از همين غضب و شهوت كه در وجود ماست سوء استفاده كرده و

[١]. خطبۀ اول كه بخشى از آن دربارۀ حضرت آدم عليه السلام و نافرمانى ابليس است، تحت عنوان آئينۀ حريم، اثر آيت اللّه ايزدى رحمه الله از طرف انتشارات ضريح چاپ شده است كه علاقه‌مندان مى‌توانند به آن مراجعه فرمايند.

[٢]. حجر (١٥)، ٣٩ و ٤٠.