شرح و تفسیر چهل خطبه نهج البلاغة - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٧٣ - زندگى نامه و سابق&#١٧٢٨ تاريخى اشعث

اشعث به نام محمد، از سران لشكر ابن زياد بود كه به كربلا آمد و با سيّدالشهدا عليه السلام جنگيد.

دختر اشعث، جعده، همسر امام حسن عليه السلام به تحريك معاويه حضرت را مسموم كرد، به طمع همسرى يزيد و گرفتن صدهزار درهم كه معاويه به او وعده داد، كه آخر هم به كام خود نرسيد.

«و ما يُدريك ما عَلَىَّ ممّا لى‌؟» (تو چه مى‌دانى چه چيز به ضرر من و چه چيز به نفع من است)

حضرت على عليه السلام دربارۀ جنگ صفين و قضيۀ حكميّت سخن مى‌گفت. مردى از خوارج بلند شد و به حضرت گفت: ما را از حكميت نهى فرمودى و بعد از آن اجازه دادى، نمى‌دانيم كدام يك از اين دو بهتر بود؟ حضرت امير عليه السلام دست روى دست زد و فرمود: «هذا جزاء من ترك العقدة» يعنى اين وضعيت، جزاى كسى است كه در كار خود احتياط را ترك كرد. اين جمله دو احتمال دارد: ١. حضرت بخواهد بفرمايد: اين جزاى من است كه احتياط را ترك كردم و به حرف شما گوش دادم و حكميّت را پذيرفتم. ٢. اينكه حضرت بخواهد بفرمايد اين جزاى شماست كه احتياط را ترك كرديد و پيشنهاد مرا در ادامه دادن جنگ نپذيرفتيد و مرا مجبور به پذيرفتن حكميت عمروعاص و ابوموسى اشعرى ساختيد.

در اينجا اشعث بن قيس از جواب حضرت به آن مرد از طايفۀ خوارج، سوء استفاده كرد و كلام حضرت را حمل بر احتمال اول كرد و گفت: اين جمله‌اى كه گفتيد به ضرر شماست نه به نفع شما.

«فَخَفَضَ عليه السلام اليه بصره، ثم قال:» (سپس حضرت چشمش را به طرف اشعث پايين آورد و به او فرمود:)

«و ما يُدريكَ ما عَلَىَّ ممّا لى‌؟ عَلَيكَ لَعنَةُ اللّهِ و لَعنَةُ اللاّعنين» (تو چه مى‌دانى چه چيز به ضرر من و چه چيز به نفع من است‌؟ لعنت خدا و